ملك [١]دو است:يكى ملك دنيا،يكى ملك آخرت.آن‌كه ملك دنياست، خداى تعالى آن را عظيم خواند و به محمّد و آل محمّد داد،في قوله: وَ آتَيْنٰاهُمْ مُلْكاً عَظِيماً ،و ملك آخرت را كبير خواند و به ايشان داد،في قوله: وَ إِذٰا رَأَيْتَ ثَمَّ رَأَيْتَ نَعِيماً وَ مُلْكاً كَبِيراً [٢].و آن را كه دو ملك چنين بود عجب نبود كه محسود چنين بود [٣]،و اين بيتها بر او حواله كنند،اگرچه لفظش به فصاحت او لايق نيست،معنى به احوال او لايق است:

انّي حسدت فزاد اللّه في حسدي لا عشت ما عشت يوما غير محسود
لا يحسد المرء الّا من فضائله بالعلم و الفضل و البأساء و الجود
و اين ابيات همچنين لايق احوال [٤]اوست [٥]:

ان يحسدوني فانّي غير لائمهم قبلي من النّاس أهل الفضل قد حسدوا
فدام لي و لهم ما بي و ما بهم و مات اكثرنا غيظا بما يجد [٦]
أنا الّذي وجدوني في حلوقهم لا أرتقي صدرا منها و لا أرد
و حسد خصلتى بد است از خصال مذمومه،در او يك چيز هست نيك،و آن آن است كه حاسد را همه زيان بود و محسود را سود،نبينى كه طايى چگونه گفت [٧]:

و إذا أراد اللّه نشر فضيلة طويت أتاح لها لسان حسود
لو لا اشتعال النّار فيما جاورت ما كان يعرف طيب عرف العود
گفتا:حسد حاسد [٨]چون آتش است و خصال محمودۀ محسود چون عود،حاسد آتش حسد در ميان جسد پوشيده دارد،او را مى‌سوزد و كس خبر ندارد،او داند كز آن آتش بر او [٩]چه آسيب مى‌رسد!چون صبرش برسد و بى‌طاقت شود آن [١٠]آتش حسد پاره‌اى بر محسود ريزد،چنان باشد كه آتش به عود رسد آن معنى كه در اوست پيدا

[١] .مر:و ملك.

[٢] .سورۀ دهر(٧٦)آيۀ ٢٠.

[٣] .همۀ نسخه بدلها:محسود بود.

[٤] .وز،آج،لب،فق،تب:حال.

[٥] .تب+شعر.

[٦] .اساس و ديگر نسخه بدلها:يجدوا،طبق قاعده به صيغۀ مفرد تصحيح شد.

[٧] .تب+شعر.

[٨] .آج،لب،فق،مر،تب:حاسدان.

[٩] .آج،لب،فق،مر،تب:بدو.

[١٠] .تب،بالاى كلمه با خطى متفاوت با متن نوشته است:از.