براى آن‌كه متأخّر است،و لكن يدلّ على فعل عامل فيه النّصب،كأنّه قال:عليكم كتاب اللّه عليكم،كقوله تعالى: وَ الْقَمَرَ قَدَّرْنٰاهُ مَنٰازِلَ [١]... ،أى قدّرنا القمر قدّرناه منازل.

وَ أُحِلَّ لَكُمْ مٰا وَرٰاءَ ذٰلِكُمْ ،و حلال بكرد شما را آنچه دون اين است اين چهارده تن كه گفته [٢]از جهت سبب و نسب،و اين قول بيشتر مفسّران است كه:

آنچه دون اين مذكورانند حلال باشند،و مذهب شافعى آن است كه:نيز حرام باشد با عمّه و خاله جمع كردن ميان ايشان و دختر برادر و خواهر ايشان چون زنى به حكم تو باشد،دختر خواهر و دختر برادر او را بر سر ايشان به زنى نشايد كردن،

لقوله -عليه السّلام: لا تنكح [٣]المرأة على عمتها و لا على خالتها، و به نزديك ما آن است [٣٠٣-پ]كه:عقد بر اينان [٤]نشايد بستن الّا به رضاى عمّه و خاله،و اگر بندد عقد موقوف باشد بر رضاى ايشان،اگر روا دارند عقد روان باشد،و اگر روا ندارند عقد باطل بود.و چون رضا دادند،پس از رضا خيار نرسد ايشان را،و حكم اين [٥]نكاح حكم آن محرّمات نبود و عموم قوله تعالى: وَ أُحِلَّ لَكُمْ مٰا وَرٰاءَ ذٰلِكُمْ ،دليل تحليل اين است فأمّا خبر،محمول بود بر اين كه ما گفتيم كه:نشايد الّا به رضاى ايشان.

دگر آن‌كه به خبر واحد تخصيص قرآن نكنند.

عبيدة السّلمانى و سدّى گفت [٦]:معنى آن است كه احلّ لكم ما دون الخمس، آنچه زير چيز پنج است از زنان حلال است شما را. أَنْ تَبْتَغُوا بِأَمْوٰالِكُمْ ،كه طلب كنى به مالهايتان. مُحْصِنِينَ ،أى متزوّجين عاقدين لعقد النّكاح،چون به عقد صحيح شرعى باشد.

عطا گفت:معنى آن است كه آنچه دون اينانند كه ذكر رفت از اقارب و خويشان شما حلال است شما را.

قتاده گفت:احل لكم ما وراء ذلكم من الاماء،آنچه جز اين است [٧]از

[١] .سورۀ يس(٣٦)آيۀ ٣٩.

[٢] .همۀ نسخه بدلها:گفت.

[٣] .آج،لب،فق،مر:لا تنكحوا.

[٤] .مر:ايشان.

[٥] .آج،لب،فق،مر+محرّمات.

[٦] .مر،تب:گفتند.

[٧] .آج:آنچه زير اين است،لب،فق،مر:آنچه تو را نيست.