پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤٠ - زنده شدن زمينهاى مرده را ديديد، رستاخيز همينگونه است؟!

انواع گياهان دل‌انگيز را مى‌روياند» (فَاذا أَنْزَلْنَا عَلَيْهَا الْماء اهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ وَ انْبَتَتْ مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهِيْج).

راستى قرآن مجيد كتاب عجيبى است، هنگامى كه مى‌خواهد يك حقيقت را براى تأكيد و ثبت در افكار و اذهان تكرار كند چنان لباس‌هاى رنگارنگ و مختلف بر آن مى‌پوشاند كه هر بار انسان خود را در برابر مطالب تازه، و چهره جديدى از آن حقيقت مى‌بيند، نه تكرارش ملال‌انگيز است، نه خالى از مطالب تازه، و هميشه داراى درس جديد مى‌باشد، نمونه آن را در مسأله احياى زمين‌هاى مرده در آيات مورد بحث مشاهده مى‌كنيم.

قابل توجه اين‌كه قرآن در خصوص آيه مورد بحث كه آن را عطف بر مسأله تطورات جنين نموده، اين مطلب را خاطرنشان مى‌سازد كه حيات انسانى و حيوانى و گياهى همه از يك مقوله است، و نمونه‌هاى معاد هريك را كه در اين جهان با چشم مى‌بينيم و لمس مى‌كنيم، دليل بر امكان ديگرى است.

تعبير به‌ «تَرى‌» (مى‌بينى) مانند تعبير به‌ «انْظُرْ» (بنگر) در آيه قبل است و همه تأكيدى است بر محسوس بودن رستاخيز بزرگ جهان گياهان.

«اهتزت» از ماده «اهتزاز» در اصل از «هز» به معناى تحريك شديد گرفته شده است، و بعضى آن را به معناى حركات زيبا و جالب تفسير كرده‌اند، و در اين‌جا اشاره به دگرگونى‌هاى جالب و حركات مختلفى است كه به وسيله روييدن انواع گياهان بر صفحه زمين ظاهر مى‌شود.

«رَبَتْ» از ماده ربوّ (بر وزن غلوّ) به معناى «نمو» است، و منظور در اين‌جا نمو زمين است نه نمو گياهان، و منظور از نمو آن بر آمدن اجزاى مختلف زمين و خاك‌هاى آن به وسيله جوانه‌ها و ريشه‌ها و ساقه‌هاى گياهان مى‌باشد، و آنها كه اين جمله را اشاره به نمو گياهان دانسته‌اند در حقيقت از جمله بعد غفلت نموده‌اند، زيرا مى‌فرمايد: «وَ انْبَتَتْ مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهيج» (زمين از هرنوع، گياه زيبا و خوش منظره‌اى مى‌روياند).

پنجمين آيه همان محتواى آيه قبل را در بردارد، ولى با دو تفاوت، نخست اين‌كه احياى زمين‌هاى مرده را هم دليلى بر توحيد مى‌شمرد، و هم نشانه‌اى از معاد، مى‌فرمايد: «از آيات او اين است كه زمين را خاشع مى‌بينى، اما هنگامى كه آب بر آن نازل مى‌كنيم به جنبش در مى‌آيد و نمو مى‌كند»: (وَ مِنْ آياتِهِ انَّكَ تَرَى‌