پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٩ - ٣١- يَوْمَ تَرْجُفُ اْلأَرْضُ وَ الْجِبالُ

٣٠- يَوْمَ تَكُونُ السَّماءُ كَالْمُهْلِ‌

اين توصيف ديگرى از روز قيامت و دگرگونى‌هاى شديدى است كه در جهان واقع مى‌شود اين تعبير تنها يكبار در قرآن در آيه ٨ معارج آمده است، مى‌فرمايد: «حوادث قيامت در آن روز واقع مى‌شود كه آسمان همچون فلز گداخته‌اى خواهد بود» (يَوْمَ تَكُونُ السَّماءُ كَالْمُهْلِ).

«مُهْل» (بر وزن قفل) گاه به معناى فلز گداخته و مذاب تفسير شده، و گاه به معناى دُردى كه در ته ظرف روغن و مانند آن مى‌نشيد، و گاه به معناى نقره مذاب و گاه به معناى تفاله قير، [١] ولى معناى اوّل با توجه به آيه‌هاى ديگر كه سخن از حوادث روز قيامت مى‌گويد مناسب‌تر است.

منظور از آسمان در اين‌جا يا كرات آسمانى است، و يا صفحه آسمان است كه بر اثر انفجار كرات به صورت فلز گداخته درمى‌آيد.

بعضى از مفسّران گفته‌اند اين احتمال وجود دارد كه بسيارى از كرات آسمانى كه هم اكنون به صورت گازهاى فشرده‌اى هستند در آن روز به شكل توده مذابى در مى‌آيند كه مرحله تازه شكل‌گيرى اين گازها است و مقدمه‌اى است براى طرح جهان قيامت. [٢]

٣١- يَوْمَ تَرْجُفُ اْلأَرْضُ وَ الْجِبالُ‌

اين توصيف در دو آيه از قرآن مجيد با مختصر تفاوتى در مورد روز قيامت ديده مى‌شود، در آيه ١٤ مزمّل مى‌فرمايد: «مجازات‌هاى قيامت و عذاب دردناك آن روزى است كه زمين و كوه‌ها سخت به لرزه مى‌افتد، و كوه‌ها به صورت توده‌هايى از شن نرم در مى‌آيد» (يَوْمَ تَرْجُفُ اْلأَرْضُ وَ الْجِبالُ وَ كانَتِ الْجِبالُ كَثِيْباً مَهيْلًا).

و در آيه ٦ نازعات مى‌خوانيم: «روزى كه زلزله‌هاى وحشتناك همه چيز را به لرزه در مى‌آورد» (يَوْمَ تَرْجُفُ الرّاجِفَةُ) جايى كه زلزله‌هاى هول‌انگيز تمام زمين را به لرزه درآورند و كوه‌ها چنان در هم كوبيده شود كه به صورت توده‌هايى از شن نرم درآيد پيداست كه اين انسان ضعيف و ناتوان در آن‌جا چه وضعى خواهد داشت؟!

[١]. «مجمع البيان»، «تفسير فخررازى»، «الميزان» و تفاسير ديگر ذيل آيه مورد بحث.

[٢]. فى ظلال القرآن، جلد ٨، صفحه ٢٧٨ و ٢٧٩.