پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٢٨ - همه چيز براى او آسان است

خداوند (همين گونه) جهان آخرت را ايجاد مى‌كند، خداوند بر هر چيز قادر است.

تفسير و جمع‌بندى‌

همه چيز براى او آسان است‌

در نخستين آيه خداوند مسأله احياى مردگان را با آفرينش مجموعه آسمان‌ها و زمين مقايسه كرده، مى‌فرمايد: «آفرينش آسمان‌ها و زمين از آفرينش انسان‌ها مهم‌تر است، ولكن بيشتر مردم نمى‌دانند» (لَخَلْقُ السَّمواتِ وَ الْأَرْضِ اكْبَرُ مِنْ خَلْقٍ النّاسِ وَلكِنَّ اكْثَرَ النّاسِ لا يَعْلَمُونَ).

فخررازى در تفسير اين آيه مى‌گويد: اين يك استدلال واضح است براى بيان اين حقيقت كه خداوند قادر بر اعاده حيات انسان است، و نشان مى‌دهد كه منكران معاد بدون هيچ‌گونه دليل و برهان بلكه تنها به خاطر حسد و جهل و كفر و تعصب راه جدال و انكار مى‌پوييدند. [١]

مفسران ديگر مانند «طبرسى» در مجمع‌البيان و «قرطبى» و «روح‌البيان» نيز تصريح كرده‌اند كه اين آيه ناظر به منكران رستاخيز است مى‌گويد: كسى كه قادر بر انجام امور مهمترى مانند آفرينش آسمان‌هاى با عظمت و زمين (با آن همه مخلوقات شگرف و شگفت‌انگيز) مى‌باشد چگونه قادر به اعاده حيات مردگان نيست. [٢]

جمله‌ وَلكِنَّ اكْثَرَ النّاسِ لا يَعْلَمُونَ‌ همان‌گونه كه جمعى از مفسّران گفته‌اند نه به اين معناست كه واقعاً «برترى آفرينش آسمان‌ها را با آن عظمت و نظم و حساب بر آفرينش مجدد انسان» نمى‌دانند، بلكه به خاطر آن است چون از اين امر مهم غفلت مى‌كنند و در آن نمى‌انديشند و به خاطر تعصب و پيروى از هواى نفس، از آن نتيجه‌گيرى لازم را در امر معاد نمى‌كنند لذا آنها را به منزله جاهلان بى‌خبر معرفى كرده است. [٣]

جالب اين‌كه در آن عصر و زمان هنوز عظمت آسمان‌ها به خوبى شناخته نشده بود، و كمتر كسى از اسرار عظيمى كه امروز در پرتو علم و دانش شناخته شده است آگاهى داشت تنها صورت ظاهرى آن را مى‌ديدند ولى قرآن كه از علم بى‌پايان خدا جوشيده است پرده از روى اين اسرار برداشت.

[١]. تفسير فخررازى، جلد ٢٧- صفحه ٧٩.

[٢]. تفسير طبرسى، جلد ٨، صفحه ٥٢٩ و قرطبى جلد ٨، صفحه ٥٧٦٩ و روح‌البيان، جلد ٨، صفحه ١٩٩.

[٣]. مجمع‌البيان، كشاف، روح‌المعانى ذيل آيه مورد بحث.