پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٧٧ - ٥- آيا برزخ جنبه همگانى دارد؟

خداوند سؤال كرد خطاب آمد كه اين به خاطر كار خيرى است كه فرزند صالح او انجام داد، جادّه‌اى را اصلاح و يتيمى را پناه داد». [١]

حتّى از روايات متعددى استفاده مى‌شود كه اگر انسان سنّت حسنه‌اى در ميان مردم بگذارد، يا سنّت سيّئه‌اى، آثارش به او مى‌رسد و همچنين صدقات جاريه (كارهاى نيكى كه اثر مستمر دارد) بركاتش به او واصل مى‌گردد. [٢]

در حديثى از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم كه فرمود: سِتُّ خِصالِ يَنْتَفِعُ بِهَا الْمُؤْمِنُ مِنْ بَعْدِ مَوْتِهِ وَلَدٌ صالِحٌ يَسْتَغْفِرُلَهُ وَ مُصْحَفٌ يَقْرَءُ وَ قَلِيبٌ يَحْفِرُهُ، وَ غَرْسٌ يَغْرِسُهُ، وَ صَدَقَةُ ماءٍ يُجْرِيْهِ، وَ سُنَّةٌ حَسَنَةٌ يُؤخَذُ بِها بَعْدَهُ: «شش چيز است كه مؤمن بعد از مرگش از آن بهره مى‌گيرد، فرزند شايسته‌اى كه استغفار براى او كند، و قرآنى كه مردم در آن بخوانند، و چاه آبى كه حفر كرده است، و درختى كه نشانده، و آب جارى كه در اختيار مردم بگذارد، و سنتّ نيكى كه بعد از وى به آن عمل كند». [٣]

٥- آيا برزخ جنبه همگانى دارد؟

آيا تمام كسانى كه از دنيا مى‌روند و به جهان برزخ منتقل مى‌شوند همه حيات آگاهانه‌اى دارند؟ يا گروهى همانند كسانى كه به خواب فرو مى‌روند حيات برزخيشان ناآگاهانه است، و گويى در قيامت از خواب بيدار مى‌شوند و هزاران سال را ساعتى مى‌پندارند؟

از آيه ٥٥ سوره روم معناى دوّم استفاده مى‌شود: وَ يَوْمَ تَقُوْمُ الساعَةُ يُقسِمُ الْمُجْرِمُونَ ما لَبثُوا غَيْرَ ساعَةٍ: «و روزى كه قيامت برپا مى‌شود گناهكاران سوگند ياد مى‌كنند كه جز ساعتى (در عام برزخ) توقف نكرده‌اند».

البته اين در صورتى است كه آيه را به معناى ناچيز بودن عالم دنيا يا عالم برزخ در برابر قيامت تفسير نكنيم (دقت كنيد)

ولى بعضى از آياتى كه به مسأله برزخ اشاره مى‌كند ظاهراً مطلق و عام است، مانند آيه ١٠٠ سوره‌

[١]. «بحارالانوار»، جلد ٦، صفحه ٢٢٠ (حديث ١٥).

[٢]. روايات مربوط به سنّت حسنه وسيّئَة را در جلد ٦٨- بحاراالانوار (چاپ بيرون الوفاء) صفحه ٢٥٧، باب ٧٣، مطالعه فرماييد.

[٣]. بحارالانوار، جلد ٦، صفحه ٢٩٣ (باب ١٠، حديث يك).