قرآن مى‌گويد مؤمنان به خدا روز قيامت، هيچگاه براى جهاد با اموال و جان‌هاى خود از تو اجازه نمى‌گيرند، بلكه هنگامى كه فرمان جهاد صادر شد، مشتاقانه به سوى ميدان مى‌روند (مگر انجام وظيفه اجازه مى‌خواهد؟)

سپس مى‌افزايد: تنها كسانى از تو اجازه مى‌خواهند كه ايمان به خدا و روز جزا ندارند، و دل‌هايشان آميخته با شك و ترديد است، و در شك و ترديد خود حيرانند» (انَّما يَسْتَأْ ذِنُك الِّذينَ لا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْاخِرِ وَ ارْتابَتْ قُلُوبُهُمْ فَهُمْ فى رَيْبِهِمْ يَتَردَّدوُنَ).

البته اين منحصر به فريضه جهاد نيست، افراد با ايمان و معتقد به معاد در همه‌جا با عزمى راسخ و اراده‌اى محكم و خلل‌ناپذير به دنبال انجام وظيفه الهى خود مى‌روند ولى افراد بى‌ايمان و متزلزل و ضعيف الايمان و مخصوصاً منافقان دائماً سعى دارند با عذر و بهانه‌هايى شانه از زير بار انجام وظائف خود خالى كنند و در عين حال چنين وانمود نمايند كه طبق موازين ظاهرى شرع انور خود را مستثنا ساختند و چه علامت خوبى اين علامت براى شناختن مؤمنان مخلص از منافقان مرموز.

***

در نهمين آيه با صراحت سخن از كسانى مى‌گويد كه به خاطر تكذيب دين (روز جزا) با يتيمان با خشونت رفتار مى‌كنند، و از تشويق به اطعام مساكين خوددارى مى‌نمايند. مى‌فرمايد: «آيا كسى را كه پيوسته روز جزا را انكار مى‌كند نديدى؟- او همان كسى است كه يتيم را با خشونت از خود مى‌راند، و ديگران را هرگز به اطعام مساكين تشويق نمى‌كند» (ارَأَيْتَ الَّذى يُكَذِّبُ بِالدِّيْنِ- فَذلكَ الَّذىَ يَدُعُّ الْيَتيمَ- وَ لا يَحُضُّ عَلى‌ طَعامِ الْمِسْكينِ).

يدّع از مادّه‌ «دع» (بر وزن حدّ) در اصل به معناى راندن توأم با خشونت است و «يَحُضُّ» از ماده‌ «حضّ» به معناى ترغيب ديگران بركارى است، و چون اين هر دو به صورت مضارع در آيه فوق آمده است، معناى استمرار را مى‌رساند، و «طعام» به معناى «اطعام» است.

در آيه فوق با توجه به اينكه «فاء» در «فَذلِكَ»، معناى «سببيت» را مى‌بخشد دليل روشنى است بر اين معنا كه انكار روز جزا سرچشمه اصلى اين اعمال زشت و شوم است، نه تنها محروم كردن يتيمان، بلكه منع‌