پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٨٣ - ٤٧- يَوْمَ يَقُومُ الرُّوْحُ وَ الْمَلائِكَةُ صَفّاً

مى‌گويد: «آيا آنها گمان ندارند كه براى روز عظيمى برانگيخته مى‌شوند»؟ سپس مى‌افزايد: «روزى كه همه مردم در پيشگاه رب العالمين قيام مى‌كنند».

يعنى اگر باور مى‌داشتند چنين «حضور» و «قيامى» در چنان روزى خواهد بود هرگز اين راه خطا را نمى‌پيمودند. امّا افسوس آن‌چنان حب دنيا و غفلت و غرور و طول امل بر فكر و قلب و جان آنها سايه شوم و تاريك افكنده كه به اين حقايق توجه نمى‌كنند!

در يكى از روايات آمده است كه بعضى از صحابه پيغمبر صلى الله عليه و آله و سلم هنگامى كه سوره مطففين را مى‌خواند وقتى به اين آيه رسيد آن‌قدر گريه كرد كه از ادامه و تكميل سوره بازماند. [١]

٤٦- يَوْمَ يَقُومُ الْاشْهادُ

٤٧- يَوْمَ يَقُومُ الرُّوْحُ وَ الْمَلائِكَةُ صَفّاً

توصيف‌هاى فوق يكى ديگر از ابعاد آن روز بزرگ را به ياد مى‌آورد كه آثار اخلاقى عميقى در انسان مى‌گذارد، و پيام مخصوصش بر جان و دل مى‌نشيند.

در نخستين توصيف، از آن روز به عنوان «روزى كه گواهان در آن روز برمى‌خيزند» ياد مى‌كند (وَ يَوْمَ يَقُومُ الْاشْهادُ) (مُومن ٥١).

«اشْهادْ» جمع «شاهد» يا «شهيد» (همچون «اصحاب» جمع «صاحب»، و «اشراف» جمع «شريف») در اين‌جا اشاره به گواهان روز قيامت است، بعضى از مفسّران آن را تنها اشاره به فرشتگان مراقب اعمال، و بعضى تنها اشاره به پيامبران صلى الله عليه و آله و سلم دانسته‌اند، ولى ظاهر اين است كه «اشهاد» مفهوم وسيعى دارد كه هم فرشتگان الهى را شامل مى‌شود و هم پيامبران، و هم مؤمنان را.

بعضى احتمال داده‌اند كه شامل اعضاى پيكر انسان كه گواهى بر اعمال او مى‌دهند نيز مى‌باشد، اما با توجه به تعبير «يقوم» (برمى‌خيزد) اين تفسير بعيد به نظر مى‌رسد.

تعبير به‌ «قيام» در اين‌گونه موارد اشاره به وضع خاصى است كه در دادگاه‌ها وجود دارد كه گواهان هنگام اداى شهادت بپا مى‌خيزند، تا جدّى و مصمم بودن خود را در مسأله شهادت، و رسميّت و احترام‌

[١]. تفسير فخررازى، جلد ٣١، صفحه ٩٠- قرطبى، جلد ١٠، صفحه ٧٠٤٦.