به هر حال آن روز روزى است كه نه يك شاهد، بلكه شاهدان بسيار، در آن دادگاه عظيم اداى شهادت مى‌كنند، شهادتى كه مايه آبرو و افتخار مؤمنان، و رسوايى و ذلت مجرمان است، شهادتى كه بر همه چيز احاطه دارد، و چيزى از نظر شهود آن دادگاه پنهان نخواهد بود، شهادتى كه به هيچ‌وجه قابل انكار مجرمان نيست و آن چنان با قرائن همراه است كه جز قبول و تسليم راهى در برابر آن وجود ندارد.

و از اين‌جا مى‌توان فهميد كه پيام اين توصيف الهى درباره قيامت تا چه حد گيرا و موثر است.

در دوّمين آيه، از روز قيامت به روزى ياد مى‌كند كه در آن روز «روح و فرشتگان در يك صف قيام مى‌كنند» (يَوْمَ الرُّوْحُ وَ الْمَلائِكَةُ صَفّاً) (نبأ ٣٨).

جمعى از مفسّران معتقدند از آن‌جا كه صف معناى مصدرى دارد و مفرد و جمع در آن يكسان است در اين‌جا ممكن است اشاره به صفوف مختلف ملائكه باشد، و يا لااقل اشاره به دو صف است كه در يك صف روح جاى دارد، و در صف ديگر فرشتگان.

در اين‌كه منظور از «روح» در اين‌جا چيست؟ اقوال زيادى وجود دارد، و به هشت قول يا بيشتر بالغ مى‌شود، ولى از ميان آنها چند تفسير معروف‌تر است:

١- روح يكى از فرشتگان مقرب الهى است، فرشته‌اى بالاتر از همه فرشتگان، و حتى برتر از جبرئيل، و هم او بود كه با انبيا و امامان معصوم همراه بود.

٢- منظور جبرئيل امين پيك وحى خداست.

٣- منظور ارواح انسان‌هاست، منتها قبل از الحاق به بدن‌ها.

٤- منظور مخلوق با عظمتى است غير از انسان‌ها و فرشتگان.

٥- منظور قرآن مجيد است، و معناى قيام آن ظهور آثار آن در صحنه محشر مى‌باشد.

البتّه براى هريك از تفسيرهاى فوق به بعضى از آيات قرآن استدلال شده است.

در حالى كه روح در آيات مختلف قرآن معانى گوناگونى دارد، و آنچه از همه در اينجا مناسب‌تر به نظر مى‌رسد همان تفسير اوّل است، در بعضى از روايات معصومين عليهم السلام نيز اين تفسير صريحاً آمده است.

در حديثى از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم: «هُوَ مَلَكٌ اعْظَمُ مِنْ جِبْرائِيْلَ وَ مِيْكائِيْلَ‌؛ او فرشته‌اى است‌