پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٩٦ - عقيده به معاد در دورانهاى مختلف
(اساطيرْ» جمع «اسطار» و «اسطار» نيز به نوبه خود جمع «سَطْر» است كه به معناى صفّ درختان يا كلمات و مانند آن است، و به اين ترتيب «اساطير» جمع جمع مىباشد، و اشاره به رواياتى است كه از پيشينيان باقيمانده و از آنجا كه داستانهاى پيشينيان غالباً آميخته با افسانهها و خرافاتى بوده اين تعبير معمولًا در مورد «خرافات» به كار مىرود.
بعضى نيز گفتهاند كه «اساطيرْ» جمع «اسْطُورَه» و «اسْطاره» و «اسْطير» است و از آنجا كه اضافاتى بر ماده ثلاثى دارد اشاره به اضافاتى در معنا است، معناى اصلى آن سطر طبيعى است، و معناى اضافى آن سطور مجعول و دروغين است. [١]
نتيجه بحث
از مجموع آنچه در آيات فوق گفته شد، و همچنين آيات مشابه آن كه در قرآن مجيد فراوان است، به خوبى استفاده مىشود برخلاف زعم ناآگاهانى كه گمان مىكنند سخن از ايمان به روز قيامت مطلبى است كه در اين اواخر در ميان اقوام مؤمن مطرح شده، از نخستين ايامى كه آدم گام به روى زمين نهاد، اين مسأله مطرح بوده، و همه پيامبران الهى به سوى آن دعوت كردند.
حتّى از آيات متعددى در قرآن استفاده مىشود كه در قيامت نيز خداوند به اين مسأله در برابر مجرمان احتجاج مىكند، و مىفرمايد: «اى گروه جن و انس! آيا رسولانى از خود شما به سويتان نيامدند كه آيات مرا براى شما بازگو كنند و از لقاى چنين روزى (روز قيامت) شمارا بيم دهند»؟! (يا مَعْشَرَ الجِنِّ وَ الْانْسِ الَمْ يَأْتِكُمْ رَسُلٌ مِنْكُمْ يَقُصُّوْنَ عَلَيْكُمْ اياتى وَ يُنذِرُونَكُمْ لِقاءَ يُوْمِكُمْ هذا) (انعام- ١٣٠)
اين آيه به خوبى مىرساند كه رسولان الهى در تمام طول تاريخ همه جن و انس را به ايمان به معاد دعوت كردند. همين معنا در آيه ديگرى از زبان خازنان دوزخ در برابر دوزخيان آمده (وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا أَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِّنْكُمْ يَتْلُونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِ رَبِّكُمْ وَيُنْذِرُونَكُمْ لِقَاءَ يَوْمِكُمْ هَذَا) (زمر- ٧١).
جالب اينكه دوزخيان نيز عموماً به اين معنا اعتراف مىكنند، چنانكه در ادامه همين آيه آمده است:
(قالُوا بَلَى): «مىگويند آرى».
بنابراين از ديدگاه قرآن، مسأله معاد از مسائلى است كه هميشه در متن دعوت انبياء قرار داشته، و از زمان خلقت آدم عليه السلام مطرح بوده و در هر عصر و زمانى از سوى رسولان الهى تأكيد شده، و همه اقوام با آن آشنايى داشتهاند، اكنون به سراغ تواريخ و گواهى دانشمندان در اين زمينه مىرويم.
[١]. التحقيق فى كلمات القرآن الكريم.