پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٢٣ - استقلال ارواح

تفسير و جمع‌بندى‌

استقلال ارواح‌

در نخستين آيه، سخن از شهيدان راه خداست، كه گروهى از افراد سست ايمان به حالشان تأسف مى‌خوردند كه چگونه مردند و از ميان رفتند و به خاك سپرده شدند و دستشان از همه‌جا كوتاه گشت؟! در اينجا قرآن روى سخن را به پيامبر كرده (تا ديگران حساب خود را بكنند) مى‌فرمايد: «هرگز گمان مبر آنها كه در راه خدا كشته شدند مردگانند، بلكه آنها زنده‌اند و نزد پروردگارشان روزى داده مى‌شوند.» (وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذينَ قُتِلُوا فى سَبيل اللَّهِ امْواتاً بَلْ احْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ).

و به اين ترتيب ديد مردم را درباره مرگ مخصوصاً «مرگ شهيدان راه خدا» به كلّى دگرگون مى‌سازد، و نشان مى‌دهد كه آنها در جوار رحمت الهى در حالى كه شادى در سراسر وجودشان موج مى‌زند و براى ديگران پيام مى‌فرستند كه هيچ غم و اندوهى ندارند، آرميده‌اند.

اين تعبيرات زنده و روشن به خوبى حكايت از بقاى روح و زندگى شهيدان در عالمى بسيار برتر و بالاتر از اين جهان مى‌كند.

اگر زندگى انسان با مرگ به كلى پايان مى‌گرفت اين تعبيرات حتى درباره شهيدان نامفهوم بود، و جز مشتى مجازگويى چيز ديگرى نبود.

ولى آنها كه نتوانسته‌اند پيام آيه را درك كنند، گاه به پيروى از همان افراد ضعيف الايمان آغاز اسلام، اين گونه تعبيرات را به معناى بقاى نام شهيدان و مكتب آنها! و مانند آن، تفسير كرده‌اند، در حالى كه آيه به وضوح اين گونه افكار را رد مى‌كند، و براى شهيدان حيات جاويدان قائل است، حياتى كه مسلماً جسمانى نيست، چون جسم خونين شهيد به خاك سپرده مى‌شود، پس حياتى است روحانى از طريق بقاى روح در برزخ.

گرچه بعضى- به گفته تفسير الميزان- اصرار دارند كه اين آيه مخصوص شهيدان بدر است (يا به تعبير بعضى ديگر مربوط به شهداى احد) ولى مسلماً آيه مفهوم وسيع و گسترده‌اى دارد و عموم شهيدان را بدون استثناء شامل مى‌شود، و غير شهيدان را نيز نفى نمى‌كند.