پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٣٥ - ١- مرگ يك قانون عمومى است

٩- چنين نيست او هرگز ايمان نمى‌آورد تا جان به گلوگاهش رسد- و گفته شود آيا كسى هست اين بيمار را از مرگ نجات دهد؟!- و يقين به فراق از دنيا پيدا كند- و ساق پاها (از شدت جان دادن) بهم مى‌پيچد- (آرى) در آن روز مسير همه سوى (دادگاه) پروردگارت خواهد بود.

١٠- (آنها همچنان به راه غلط خود ادامه مى‌دهند) تا زمانى كه مرگ يكى از آنان فرا رسد مى‌گويد پروردگار من! مرا باز گردانيد!- شايد در آنچه ترك كردم (و كوتاهى نمودم) عمل صالحى انجام دهم (به او مى‌گويند) چنين نيست اين سخنى است كه او به زبان مى‌گويد (و اگر باز گردد برنامه‌اش همچون سابق است).

تفسير و جمع‌بندى‌

١- مرگ يك قانون عمومى است‌

نخستين آيه سخن از عموميت قانون مرگ مى‌گويد، سرنوشتى كه براى همه انسان‌ها، همه موجودات زنده، بلكه حتى براى موجودات غير زنده حتمى است، مى‌فرمايد: «هر انسانى (سرانجام) مرگ را مى‌چشد» (كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ).

اين تعبير در سه آيه قرآن مجيد آمده است‌ [١] و تكرار آن اشاره‌اى است به قطعى بودن مرگ، و ضمناً هشدارى است به همه انسان‌ها كه از اين سرنوشت قطعى غافل نشوند.

و از آنجا كه مرگ دريچه‌اى است به سوى عالم بقا، بلافاصله بعد از آن مى‌افزايد: «پاداش عمل خويش را به طور كامل فقط در قيامت خواهيد گرفت» (وَ انَّما تُوَفَّوْنَ اجُوْرَكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ).

اشاره به اينكه دنيا جاى عمل است نه حساب و جزا، و آخرت جاى حساب و جزا است نه عمل، هرچند در دنيا و عالم برزخ اجر و پاداش‌هاى محدودى وجود دارد، ولى مسلماً اجر و پاداش كامل تنها در سراى آخرت است.

اين احتمال نيز وجود دارد كه تعبير فوق اشاره به اين باشد كه در قيامت تنها وسيله نجات آدمى‌

[١]. آل‌عمران ١٨٥- انبياء ٣٥ و عنكبوت ٥٧.