پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨٢ - ٧- كدام جسم باز مىگردد؟

است مشكل به نظر مى‌رسد، زيرا بايد به موازات اين دو پاداش‌هاى معنوى و مادّى و لذّاتى از هر دو گونه در آن جهان وجود داشته باشد، در حالى كه انسان اگر بخواهد مستغرق در تجلّى انوار عالم قدس شود، امكان ندارد كه توجه به لذّات جسمانى كند، و اگر مستغرق در لذّات جسمانى شود، نمى‌تواند به لذّات روحانى توجه كند، خلاصه اينكه مقتضاى اين دو گونه معاد با هم تضاد دارد و جمع ميان آن دو ممكن نيست!

پاسخ:

اين ايراد بسيار ضعيف به نظر مى‌رسد، زيرا اگر روح قدرت كافى داشته باشد مى‌تواند در عين توجه جسم به لذّات مادى مستغرق در انوار الهى باشد، همان‌گونه كه نمونه آن در انبياء و اولياء بزرگ وجود داشته است.

مرحوم علّامه مجلسى در بحارالانوار در اين زمينه نقل مى‌كند: اگر در اين دنيا توجّه به مقامات معنوى و روحانى، انسان را از لذّات جسمانى باز مى‌دارد، و عكس آن نيز صادق است، به خاطر آن است كه روح انسان در اين جهان ضعيف است، اما بعد از مرگ كه استمداد از عالم قدس و طهارت مى‌كند قوت مى‌يابد و قادر به جمع ميان اين دو است. [١]

به هر حال اين نيز شبيه دليل است نه دليل، و مجرد استبعاد است نه چيز ديگر.

٧- كدام جسم باز مى‌گردد؟

و بالأخره آخرين ايرادى كه در اينجا مى‌توان مطرح كرد اين است كه اين مطلب همان‌گونه كه قبلًا اشاره شد امروز ثابت گرديده كه جسم انسان دائماً در تغيير و تبديل است، تدريجاً ذراتى از ميان مى‌روند و ذرات ديگرى جانشين آن مى‌شوند، و بعد از حدود هفت سال تمام اجزاى بدن اوّل عوض شده و جاى خود را به اجزاى جديدى مى‌سپارند، درست مانند استخرى كه ازيكسو به آهستگى آب در آن وارد شود، و از سوى ديگر خارج مى‌گردد، بعد از مدتى مسلماً تمام آب اين استخر عوض خواهد شد.

بنابراين در طول عمر هفتاد سال اين بدن ده بار عوض شده، آيا به هنگام بازگشت، تمام اين ده بدن بر مى‌گردد، و انسان به صورت غول پيكرى قدم در عرصه محشر مى‌گذارد؟! يا يكى از آنها باز مى‌گردد؟

[١]. «بحارلاانوار»، جلد ٧، صفحه ٥٠.