پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٦٧ - ١- برزخ در روايات اسلامى

مؤمن قبض شود بندگان خدا كه اهل رحمتند به استقبال او مى‌آيند، و مى‌گويند: مراقب تازه وارد باشيد، استراحت كند، چون در زحمت شديدى بوده، سپس از حال بعضى از دوستان و آشنايان سؤال مى‌كنند، و هنگامى كه متوجه مى‌شوند بعضى از آنها قبل از اين تازه وارد از دنيا رفته‌اند مى‌گويد: انَّا للَّه‌وَ انَّا الَيْهِ راجِعُونَ‌ او را به دوزخ برده‌اند (لذا در اينجا اثرى از او نيست!). [١]

٨- روايات بسيارى از شادى ارواح مؤمنين به وسيله اعمال نيك بازماندگان خبر مى‌دهد، از جمله در حديثى از امام صادق عليه السلام آمده: انَّ الْمَيِّتَ لَيَفْرَحُ بِالتّرَحُّمِ عَلَيْهِ وَ الْاسْتِغْفارِ لَهُ كَما يَفْرَحُ الْحَىُّ بِالْهَدِيَّةِ: «ميّت به خاطر طلب رحمت و استغفار براى او خوشحال مى‌شود، همان‌گونه كه افراد زنده با هدايا خوشحال مى‌شوند». [٢]

همين مضمون در حديثى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم آمده است كه فرمود: انَّ هذا يا الأَحْياءُ لِلأَمْواتِ الدُّعاءُ وَ الأسْتِغْفارُ: «هداياى زندگان براى مردگان، دعا و استغفار است». [٣]

٩- در حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم: مَنْ أَنْكَرَ ثَلاثَةَ أَشْياءَ فَلَيْسَ مِنْ شِيْعَتِنا الْمِعْراجَ وَ الْمَسْأَلَةَ فى الْقَبْرِ وَ الشّفاعَةَ: «كسى كه سه چيز را انكار كند از شيعيان ما نيست: معراج، سؤال در قبر، و شفاعت». [٤]

روشن است كه سؤال در قبر، بخشى از عالم برزخ است.

١٠- اين احاديث را با حديثى از كنزالعمال از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم پايان مى‌دهيم (گرچه احاديث در اين زمينه بسيار زياد و متواتر است) حضرت اشاره به شهداى احد كرد و فرمود: ايُّها النّاسُ زُورُوهُمْ وَ أتوهم وَ سَلِّمُوا عَلَيهِمْ، فَوَالَّذِى نَفْسِى بِيَدِهِ لايُسَلِّمُ عَلَيْهِمْ مُسْلِمٌ الى‌ يَوْمِ الْقِيامَةِ الّا رَدُّوا عَلَيْهِ السَّلامَ: «اى مردم آنها را زيارت كنيد، و به سراغ آنها رويد، و سلام بر آنها بفرستيد، سوگند به كسى كه جانم به دست او است مسلمانى تا روز قيامت بر آنها سلام نمى‌فرستد مگر اينكه سلام او را پاسخ مى‌گويند». [٥]

در همان كتاب در اين زمينه، احاديث متعدد ديگرى نيز نقل شده است.

ضمناً از اينجا روشن مى‌شود كسانى كه زيارت اهل قبور را انكار مى‌كنند و آنها را موجوداتى همچون‌

[١]. تفسير دُرّالمنثور مطابق نقل تفسير الميزان، جلد ٢٠، صفحه ٤٩٤ (با كمى تلخيص).

[٢]. محجّة البيضاء، جلد ٨، صفحه ٢٩٢.

[٣]. همان مدرك، صفحه ٢٩١.

[٤]. بحار، جلد ٦، صفحه ٢٢٣.

[٥]. «كنزالعمال»، جلد ١٠، صفحه ٣٨٢، حديث ٢٩٨٩٦.