در بسيارى از تفاسير آمده است كه اين مرد با ايمان شخصى بنام «حبيب نجار» بود و اينكه «مؤمن آل‌يس» در بعضى از روايات ناميده شده‌ [٢] ظاهراً به خاطر آن است كه مرد با ايمانى بوده كه شرح حال او در سوره «يس» آمده است، و لذا بعضى گفته‌اند كه «آل» در اينجا زائد است و به معناى «مؤمن يس» مى‌باشد. [٣]

***

ششمين آيه‌ اشاره به وضع مجرمان در قيامت مى‌كند و مى‌فرمايد: «آن روز كه قيامت برپا شود گنهكاران سوگند ياد مى‌كنند كه جز ساعتى توقف نكردند» (وَ يَوْمَ تَقُوْمُ السَّاعَةُ يُقْسِمُ الْمُجْرِمُونَ ما لَبِثُوا غَيْرَ ساعَةِ).

سپس مى‌افزايد: «آنها در گذشته اين گونه از درك حقيقت محروم مى‌شدند» (كَذلِكَ كانُوا يُؤْفَكُونَ).

گرچه در اين آيه سخن از محل توقف آنها به ميان نيامده ولى آيه بعد از آن گواه بر اين است كه منظور توقف در جهان برزخ است، چرا كه مى‌گويد: «كسانى كه علم و ايمان به آنها داده شده به مجرمان مى‌گويند: شما به فرمان خدا تا روز رستاخيز درنگ كرديد، و حالا روز رستاخيز است ولى شما نمى‌دانستيد»! (وَ قالَ الَّذِينَ اوتوالْعِلْمَ وَ الإيمانَ لَقَدْ لَبِثْتُمْ فىِ كِتابِ اللَّهِ إلى‌ يَوْمِ الْبَعْثِ وَ هذا يَوْمُ البَعْثِ وَ لكِنَّكُمْ كُنْتُم لا تَعْلَمُونَ).

اين تعبير نشان مى‌دهد كه توقف آنها تا روز قيامت ادامه دارد، و اين جز در مورد برزخ صحيح نيست.

جمعى از مفسّران بزرگ همين تفسير را برگزيده‌اند كه آيه اشاره به حيات برزخى مى‌كند، در حالى كه بعضى آن را اشاره به توقف در دنيا مى‌دانند كه مجرمان آن را بسيار كم مى‌شمرند، همچون ساعتى زودگذر، و گاه آيه ٤٦ سوره نازعات را نيز گواه بر آن گرفته‌اند كه مى‌فرمايد: كَانَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَها لَمْ يَلْبَثُوا إلّا عَشِيِّةً اوْضُحاها: «آن روز كه قيامت را مشاهده مى‌كنند گويى توقّفشان (در دنيا) جز شامگاه يا صبحگاهى بيشتر نبوده است»!

[١]. مجمع‌البيان، جلد ٧ و ٨، صفحه ٤٢١.

[٢]. تفسير «درالمنثور» طبق نقل «الميزان»، جلد ١٧، صفحه ٧٦.

[٣]. تفسير «ابوالفتوح رازى»، جلد ٩، صفحه ٢٧٠ (پاورقى‌هاى مرحوم علامه شعرانى).