پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦١ - ٢٢- يَوْمٌ مَعْلُومٌ (روزى كه براى همه معلوم است)

مى‌گردد، در حالى كه در دنيا احوال خلق مكتوم و نامعلوم (همچون شب) است.[١]

٢١- يَوْمٌ مَشْهُودٌ (روزى كه همه آن را مشاهده مى‌كنند)

اين توصيف نيز تنها يك‌بار در قرآن مجيد در آيه ١٠٣ سوره هود آمده است كه بعد از اشاره به عذاب آخرت اشاره به آن روز كرده مى‌فرمايد: وَ ذلِكَ يَوْمٌ مَشْهُودٌ «و آن روزى است كه همه اعم از نيكان و بدان آن را مشاهده مى‌كنند».

نه تنها خلق اولين و آخرين آن روز را مشاهده مى‌كنند، بلكه اعمال و حساب و دادگاه و عدل الهى و پاداش‌ها و كيفرهاى اعمال خويش را نيز در آن روز مشاهده خواهند كرد.

به گفته مرحوم طبرسى در مجمع البيان و مرحوم علّامه طباطبايى در الميزان اطلاق اين آيه گواه بر آن است كه نه فقط انسان‌ها، بلكه جن و ملائكه نيز در آن روز حاضر و ناظرند كه روز اجتماع عمومى همگان است. [٢]

قرطبى نيز مى‌گويد اهل آسمان‌ها نيز شاهد و ناظر آن روزند.

البته همه روزها مشاهده مى‌شود، ولى انتخاب اين توصيف براى قيامت از يكسو اشاره به قطعى بودن آن است و از سوى ديگر اشاره به اهميت آن و حوادثى كه در آن روى مى‌دهد، و حضور عمومى همه خلايق در آن است.

٢٢- يَوْمٌ مَعْلُومٌ (روزى كه براى همه معلوم است)

اين تعبير نيز يك‌بار در قرآن در آيه ٥٠ سوره واقعه در برابر سؤال كفار از حيات بعد از مرگ آمده است:

قُلْ انَّ الْاوَّلِيْنَ وَ الْاخِرينَ لمَجْمُوعُونَ الى‌ مِيْقاتِ يَوْمٍ مَعْلُومٍ‌ «بگو اولين و آخرين همگى در موعد روز معلومى گردآورى مى‌شوند».

معلوم بودن آن روز دو تفسير مى‌تواند داشته باشد:

١- «علم تفصيلى» است، يعنى آگاهى بر آن روز و تاريخ دقيق آن، و مى‌دانيم اين علم مخصوص خدا

[١]. «تفسير كبير»، جلد ٣١، صفحه ٢٥.

[٢]. الميزان، جلد ١١، صفحه ٧- مجمع‌البيان، جلد ٥، صفحه ١٩١ «مراغى» نيز در تفسير خود همين قول را پذيرفته است.