پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١٥ - انكار معاد سبب انواع آلودگىهاست

در ششمين آيه مى‌فرمايد: «هنگامى كه بهشتيان نگاهى به دوزخ مى‌افكنند، و مجرمان را غرق در عذاب‌ها و شكنجه‌ها مى‌بينند، سؤال پرمعنايى از آنها مى‌كنند، مى‌گويند: چه چيزى شما را به دوزخ فرستاد؟ (يَتَسائَلُونَ- عَنِ الْمُجْرِمينَ ما سَلَكَكُمْ فِى سَقَرٍ). [١]

دوزخيان فريادشان بلند مى‌شود و عوامل دوزخ شدن خود را در چهار چيز خلاصه مى‌كنند: ترك نماز، ترك اطعام مستمندان، همسوئى با اهل باطل، و سرانجام تكذيب مستمر روز جزا! (قالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ وَ لَمْ نَكُ نُطْعِمُ الْمِسْكينَ وَ كُنّا نَخُوضُ مَعَ الْخائضين وَ كُنّا نُكَذِّبُ بِيَوْمِ الدِّيْنِ).

اين آيات به خوبى نشان مى‌دهد كه يكى از عوامل آلوده شدن به اعمال دوزخى، بكله ام الفساد و عامل اصلى همان انكار روز جزاست كه انسان را به يك موجود بى‌بند و بار فاقد تعهد و مسئوليت و تقوا مبدل مى‌سازد.

قابل توجه اينكه: سؤال نمى‌كنند: چرا خداوند شما را به دوزخ فرستاد؟ بلكه مى‌گويند چه عاملى شما را به دوزخ فرستاد؟ تا رابطه طبيعى ميان «اعمال و عقائد سوء» را با «سلوك و دخول در دوزخ» روشن كنند.

و نيز قابل توجّه است كه اولين موضوع از اين چهار عامل ترك پيوند با خدا (نماز) و دوّمى ترك ارتباط با خلق مستضعف (اطعام مسكين) و سوّمى همسويى با اهل باطل (خوض با خائضين) و چهارمى عدم ايمان به قيامت.

تكيه بر «يوم الدّين» (روز جزا) از ميان نام‌هاى قيامت اشاره به اين حقيقت است كه عامل اصلى حركت به سوى ايمان و عمل صالح توجه به روز جزا بودن روز قيامت است.

در هفتمين آيه كه از «مُطَفِّفين» (كم‌فروشان) سخن مى‌گويد، مى‌فرمايد: واى بر آنها ... آيا آنها باور ندارند كه براى روز بزرگى مبعوث مى‌شوند؟ آن روزى كه مردم در پيشگاه ربّ العالمين قيام مى‌كنند (وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفينَ ... الا يَظُنَّ اولئِكَ انَّهُمْ مَبْعُوثُونَ- لِيَوْمٍ عَظيمٍ- يَوْمَ يَقُوْمُ النّاسُ لِرَبِّ الْعالَمينَ) در اينجا نيز ظن‌

[١]. «سقَر» (بر وزن سقر) در اصل از ماده سَقْر (بر وزن فقر) گرفته شده، و به معناى دگرگون شدن و ذوب گشتن بر اثر تابش و حرارت آفتاب است، بعضى (مانند مقاييس اللغة) سوزاندن و سوختن را نيز جزء معناى آن شمرده‌اند، در «صحاح اللغه» آن را يكى از نام‌هاى آتش ذكر كرده، به هر حال انتخاب اين نام براى دوزخ به خاطر آن است كه همه اين معانى در آن جمع است. در كتاب «التحقيق» آمده كه سقر نام خود آتش است نه محل آن آتش، همچون جهنم.