پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧١ - توضيحات

حق است، و در قيامت و رستاخيز شكى نيست» (كهف- ٢١)

و از اين تعبير به خوبى برمى‌آيد كه حداقل يكى از اهداف اين خواب عجيب و طولانى كه شباهت زيادى به مرگ داشته، براى اين بوده كه درسى به منكران معاد يا كسانى كه از اين جهت در شك و ترديد بودند بدهد.

به خصوص اينكه از جمله‌ (اذْ يَتَنازَعُونَ بَيْنَهُمْ أَمْرَهُمْ) چنين استفاده كرده‌اند كه اقوام آن زمان در مسأله معاد (معاد جسمانى) با هم نزاع و اختلاف داشتند، مخالفان سعى داشتند مسأله خواب و بيدارى اصحاب كهف به زودى فراموش شود و اين برهان روشن را از دست موافقان بگيرند (در تفسير اين جمله احتمالات متعددى داده شده كه آنچه گفته شد يكى از آنهاست).

فخررازى پنج احتمال ديگر در تفسير آن ذكر نموده است از جمله اين كه تنازع و اختلاف در عدد اصحاب كهف، و نام‌هاى آنها، يا اينكه در مقدار خوابشان، يا در اين كه در كنار غار معبدى به سبك معابد كفار بسازند يا موحدان؟ [١]

در آيات اين سوره قرآن با صراحت مى‌گويد كه آنها سيصد و نه سال در خواب فرو رفتند. (وَ لَبِثُوا فى‌ كَهْفِهِمْ ثَلاثَ مِأَئَةٍ سِنِيْنَ وَ ازْدادُوا تِسْعاً)

بدون شك يك چنين خواب طولانى شبيه به مرگ است و بيدارى بعد از آن شبيه به حيات بعد از مرگ، و لذا به خوبى مى‌تواند يك نمونه عينى از نظر تاريخى براى مسأله معاد بوده باشد.

توضيحات‌

در اطراف اين داستان سخنان بسيارى است، آنچه به بحث ما مربوط مى‌شود چند نكته است:

[١]. تفسير كبير، جلد ٢١، صفحه ١٠٥.