پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١١٠ - مگر خاك دوباره انسان مىشود؟!

شديد بار ديگر (از قبرها) خارج مى‌شويد؟!- هيهات، هيهات! از اين وعده‌هايى. كه به شما داده مى‌شود- غير از اين زندگى دنيا چيزى در كار نيست! پيوسته گروهى از ما مى‌ميرند و نسل ديگرى جاى آنها را مى‌گيرند، و ما هرگز برانگيخته نخواهيم شد.

٧- اينها (مشركان) مى‌گويند- مرگ ما جز همان مرگ اول نيست، و هرگز زنده نخواهيم شد!

تفسير و جمع‌بندى‌

مگر خاك دوباره انسان مى‌شود؟!

اين آيات هرچند مضمون‌هاى مشابهى دارد ولى با اين حال تفاوتى در تعبيرات و محتواى آنها ديده مى‌شود كه قابل دقت است.

در نخستين آيه، اشاره به مشركان عرب كرده، مى‌فرمايد: «آنها گفتند: هنگامى كه ما استخوان‌هايى (پوسيده) و متلاشى شديم آيا آفرينش جديدى خواهيم يافت»؟! (وَ قالُوا اذا كُنّا عِظاماً وَ رُفاتاً ءَانّا لَمَبْعُوثُونَ خَلْقاً جَديداً).

چگونه ممكن است گوشت‌هاى انسان خاك شود، سپس استخوان‌ها متلاشى گردد، و هر ذرّه‌اى از آن در كنارى افتد، سپس آن را جمع‌آورى كنند و لباس حيات بر آن بپوشانند؟ يك مشت استخوان پوسيده و متلاشى شده كجا، و يك انسان زنده و متحرك و نيرومند كجا؟!

«رُفاتْ» از ماده‌ «رفت» (بر وزن نفت) به معناى خرد كردن است، و بعضى «پيچيدن» را نيز جزو معانى آن شمرده‌اند، بعضى گفته‌اند «رفات» به معناى اجزاى بسيار كوچك و كهنه پوسيده است و اين حالتى است كه استخوان بعد از گذشتن سال‌ها به خود مى‌گيرد، و بعضى مفهوم اصلى آن را حالتى كه بر اثر كهنگى و شكسته شدن پيدا مى‌شود دانسته‌اند، اين تفسيرها شباهت زيادى با هم دارد. [١]

و اين‌كه بعضى از مفسّران- طبق نقل روح‌المعانى- آن را به معناى خاك يا غبار يا چيزى كه‌

[١]. مفردات راغب، مقاييس اللغة، التحقيق و تفسير روح‌المعانى.