پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٣٨ - ٣- فرشتگان قبض ارواح

مى‌گرديد، مرگ نيز يك خواب جاودانى است، و خواب يك مرگ موقت، و شايد جمله آخر آيه‌ «انَّ فى ذلِكَ لَاياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ». اشاره به تمام اين جهات باشد.

٣- فرشتگان قبض ارواح‌

گرچه در آيه گذشته قبض ارواح به خدا نسبت داده شده بود ولى از آيات ديگر قرآن استفاده مى‌شود كه اين كار وسيله فرشتگان صورت مى‌گيرد، در سوّمين آيه مورد بحث آمده است كه به پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم دستور مى‌دهد در مقابل انكار معاد از سوى مشركان «بگو: فرشته مرگ كه بر شما مأمور شده، قبض روح شما مى‌كند، سپس به سوى پروردگارتان باز مى‌گرديد». (قُلْ يَتَوَفّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذى وَ كِّلَ بِكُمْ ثُمَّ الى‌ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ).

قابل توجّه اينكه در اينجا سخن از فرشته مرگ در ميان است، فرشته‌اى كه براى اين كار مأموريت دارد، در حالى كه در آيات قبل، قبض كننده ارواح، خدا معرّفى شده و در آيه ٤٢ زمر، مجموعه‌اى از فرشتگان‌ (الَّذينَ تَتَوفّاهُمُ الْمَلائِكَةُ).

و در آيه ٦١ انعام رسولان الهى‌ (تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا) كمى دقت در آيات فوق، نشان مى‌دهد كه هيچ گونه تضادى در ميان آنها نيست، زيرا قبض كننده اصلى ذات پاك خداست، و سپس در عالم اسباب «فرشتگان بزرگ مرگ» (عزرائيل) مجرى اين فرمان است، و او نيز به وسيله «گروهى از فرشتگان» و رسولان الهى كه اشاره به همان فرشتگان است، اين مأموريت را انجام مى‌دهد.

اصولًا حوادث مهم اين جهان به وسيله فرشتگان صورت مى‌گيرد كه همه سر بر فرمان خدايند، و مجرى فرمان اويند، و مرگ كه يكى از حوادث مهم اين جهان است، از اين قانون مستثنى نيست.

جمله‌ «ثُمَّ الى‌ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ» (سپس به سوى پرورگارتان باز مى‌گرديد) اشاره به اين است كه مرگ مقدمه‌اى است براى بازگشت به سوى حق در اين سير صعودى، همان‌گونه كه تولد دريچه‌اى است به سوى عالم فنا و سير نزولى روح انسان، و تعبير به‌ «ثُمَّ» ممكن است اشاره‌اى به وجود برزخ باشد.