پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٢٩ - همه چيز براى او آسان است

ضمناً بايد توجه داشت كه لام در «لخلق» ظاهراً «لام ابتداء» است، و براى تأكيد آمده.

دوّمين آيه بلافاصله بعد از نقل كلام منكران معاد كه آفرينش مجدد انسان را بعد از پوشيده شدن استخوان‌ها و خاك شدن نفى مى‌كردند، مى‌فرمايد: «آيا آنها نمى‌دانند خدايى كه آسمان‌ها و زمين را آفريد قادر است كه همانند آن انسان‌ها را بيافريند»؟ (اوَلَمْ يَرَوا انَّ اللَّهَ الَّذى خَلَقَ السَّمواتِ وَ الْارْضَ قادِرٌ عَلَى‌ انْ يَخْلْقَ مِثْلَهُمْ).

تعبير به‌ «مثل» ممكن است اشاره به آفرينش مجدد انسان‌ها باشد، چرا كه همانند سابق است، و نيز ممكن است اشاره به اين باشد كه خداوند قادر است انسان‌هاى ديگرى همانند اين انسان‌ها از نو ايجاد كند، وقتى بر چنين چيزى قادر است تجديد حيات انسان‌ها موجود از آن سهل‌تر مى‌باشد.

اين احتمال نيز داده شده كه بدن‌ها هرچه باشند عين بدن سابق نيستند، چرا كه مواد پيشين با كيفيت‌هاى تازه‌اى باز مى‌گردد، به همين جهت تعبير به مثل شده، ولى روح انسان همان روح است، و بعد از تعلق به جسم وحدت شخصيت از هر نظر حاصل است، بنابراين انسان‌ها به هنگام بازگشت هم مثل گذشته هستند و هم از يك نظر عين آن (دقت كنيد).

سپس در ذيل آيه به جواب سئوال ديگر منكران مى‌پردازد، آنها مى‌گفتند: اگر قيامت حق است پس چرا نمى‌آيد، قرآن مى‌گويد: «خداوند براى بازگشت آنها سرآمدى قطعى قرار داده و بايد منتظر آن بود (وَ جَعَلَ لَهُمْ اجَلًا لارَيْبَ فيهِ).

به تعبير ديگر او به قدرت كامله‌اش دقيقاً وقت آن را نيز تعيين كرده كه بدون كوچكترين تخلفى درست در آن زمان رخ مى‌دهد.

«ولى ظالمان جز كفر و انكار را نمى‌پذيرند» (زيرا هواى نفس و تعصب و دشمنى با حق پرده بر افكار آنها افكنده) (فَابَى الظّالِمُونَ الّا كُفُوراً).

همين معنا در سوّمين آيه با تعبير ديگرى بيان شده، مى‌فرمايد: آيا آنها نمى‌دانند خدايى كه آسمان‌ها را