پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٨٨ - ٥٣- يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَ تَسْوَدُّ وُجُوهٌ

تَكْفُرُونَ: «بچشيد عذاب الهى را به خاطر كفرتان»! (آل‌عمران- ١٠٦).

تعبير فوق به صورت‌هاى ديگرى در آيات قرآن مجيد نيز منعكس است.

در يك‌جا مى‌فرمايد: «گويى صورت آنها (كسانى كه مرتكب گناهان پى در پى مى‌شوند) را پاره‌هاى تاريك شب سياه پوشانيده است»! (كَانَّما اغْشِيْتَ وُجُوهُهُمْ قِطَعاً مِنَ اللَّيْلِ مُظْلِماً. (يونس- ٢٧).

در جاى ديگر مى‌فرمايد: صورت‌هايى در آن روز، گشاده و نورانى است، و خندان و مسرور است» (وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ مُسْفِرَةٌ- ضاحِكَةٌ مُسْتَبْشِرَةٌ) (عبس- ٣٨- ٣٩).

«و صورت‌هايى در آن روز غبارآلود است، و دود و تاريكى آنها را پوشانيده»! (وَ وُجُوْهٌ يَوْمَئِذٍ عَلَيْها غَبَرَةٌ- تَرْهَقُها فَتَرَةٌ) (عبس- ٤٠- ٤١).

چه موقع اين مسأله رخ مى‌دهد؟ و صورت‌هايى نورانى و صورت‌هايى تاريك مى‌گردد؟

بعضى آن را به هنگام جدايى صفوف از يكديگر، و بعضى آن را به هنگام مشاهده نامه اعمال، و بعضى به هنگام برخاستن از قبور، يا قرار گرفتن در برابر ميزان عدل الهى دانسته‌اند.

ولى از آن‌جا كه روز، روز بروز و ظهور حقايق اشخاص و اعمال است به نظر مى‌رسد كه اين مسأله از همان آغاز قيام از قبرها صورت مى‌گيرد و ادامه دارد.

چه اشخاصى داراى چهره نورانى و چه افرادى روسياهند؟

مفسّران احتمالات گوناگونى داده، و گاه آنها را در اشخاص معيّنى محدود ساخته‌اند، ولى ظاهر اين است كه تمام اهل ايمان و صالح العمل در زمره روسفيدانند و تمام اهل كفر و مجرمان در صف سيه رويان.

آخرين سخن اين‌كه بعضى از مفسّران خواسته‌اند اين دو تعبير را بر مفهوم مجازى آن حمل كنند، و گفته‌اند سفيدى اشاره به سرور و خوشحالى، و سياهى اشاره به غم و اندوه است. [١]

ولى هيچ موجبى براى ارتكاب چنين خلاف ظاهرى وجود ندارد، بلكه آيه را بايد بر همان معناى حقيقى آن حمل كرد، وقتى قرآن مى‌گويد: «مؤمنان نورشان از پيش رو و از سمت راست آنها در عرصه محشر حركت مى‌كند» (يَسْعى‌ نُورُهُمْ بَيْنَ ايْديهِمْ وَ بِايْمانِهِمْ) (حديد ١٢) چه جاى تعجّب كه صورت‌هايى سفيد و نورانى، و صورت‌هايى سياه و تاريك باشد؟

[١]. تفسير مراغى، جلد ٤، صفحه ٢٥.