در نخستين آيه ابتدا سوگنده منكران رستاخيز را در مورد نفى سراى ديگر نقل كرده، مى‌فرمايد: «آنها با تأكيد قسم ياد كردند كه خداوند مردگان را هرگز مبعوث نخواهد كرد» (وَ اقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ ايْمانِهِمْ لا يَبْعَثُ اللَّهُ مَنْ يَمُوتُ).

بعد چنين به آنها پاسخ مى‌گويد: «آرى (حتماً همه را به زندگى جديد باز مى‌گرداند) اين وعده قطعى خداست، ولى اكثر مردم نمى‌دانند» (بَلى‌ وَعْداً عَلَيْهِ حَقّاً وَلكِنَّ اكْثَرَ النّاسِ لا يَعْلَمُونَ).

سپس به ذكر هدف رستاخيز و مبعوث شدن مردگان پرداخته مى‌فرمايد: «هدف اين است كه آنچه را در آن اختلاف داشتند براى آنها روشن سازد» (لِيُبَيِّنَ لَهُمْ الَّذى يَخْتَلِفُونَ فيهِ).

و به اين ترتيب «يكى از اهداف معاد نفى اختلافات و بازگشت به وحدت است» چرا كه طبيعت اين دنيا كه توأم با انواع حجاب‌ها است اجازه نمى‌دهد اختلافات برچيده شود، ولى در آن روز كه روز كشف غطاء، و كنار رفتن پرده‌ها، و آشكار شدن سرائر و اسرار درون مى‌باشد، همه چيز تبيين مى‌گردد و اختلاف برچيده مى‌شود.

مؤمنان در ايمانشان راسختر مى‌شوند، و به مقام عين اليقين مى‌رسند، و كافران و پيروان مكاتب باطل اعتراف به خطاى خود كرده به سوى حق باز مى‌گردند.

دوّمين آيه همين معنا را در لباس ديگرى عرضه مى‌كند و بعد از نفى معبودهاى مشركان و اينكه هركس در گرو اعمال خويش است، و گناه كسى را بر ديگرى نمى‌نويسند، مى‌فرمايد: «سپس بازگشت همه شما به سوى پروردگارتان است و شما را از آنچه در آن اختلاف داشتيد خبر خواهد داد» (و اختلافات پايان خواهد گرفت) (ثُمَّ الى‌ رَبِّكُمْ مَرْجِعُكُمْ فَيُنَبِّئكُمْ بِما كُنْتُمْ فيهِ تَخْتَلِفُونَ).

در آيه نخست سخن از تبيين اختلافات‌ بود، و در اين آيه سخن از انْباءْ (خبر دادن و آگاه ساختن) است، و در واقع دوّمى علت اوّلى است، چرا كه اخبار الهى در قيامت سرچشمه تبيين حقايق است، يا اينكه‌ «تبيين» مربوط به ديدنى‌ها، و «انْباءْ» مربوط به شنيدنى‌هاست.

***