اصولًا بنى‌اسرائيل به گواهى تاريخشان هميشه كانونى از اختلاف و پراكندگى بودند به عكس امروز كه به خاطر حوادثى كه اصل موجوديت آنها را تهديد مى‌كند دست به دست هم داده و مخصوصاً بر ضد مسلمانان جهان متّحد شده‌اند.

***

در پنجمين و آخرين آيه، آنچه در آيات قبل آمده بوده به صورت كلى‌تر و تحت عنوان ديگر، مطرح شده است، اشاره به اختلافات وسيع و گسترده مؤمنان و اصناف مختلف كفّار كرده، مى‌فرمايد: «كسانى كه ايمان آورده‌اند (مسلمانان) و يهود و صابئان (ستاره‌پرستان) و نصارى و مجوس و مشركان، خداوند در ميان آنها روز قيامت جدائى مى‌افكند (حق را از باطل جدا مى‌سازد)، خداوند بر هر چيز گواه است» (و از همه چيز آگاه است) (انَّ الَّذِيْنَ آمَنُوا وَ الَّذِيْنَ هادُوا وَ الصّابِئِيْنَ وَ النَّصارَى‌ وَ الْمَجُوْسَ وَ الَّذِيْنَ اشْرَكُوا انَّ اللَّهَ يَفْصِلُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ انَّ اللَّهَ عَلَى‌ كُلِّ شَى‌ءٍ شَهيدٌ).

قابل توجه اينكه يكى از نام‌هاى معروف قيامت‌ «يَوْمُ الْفَصْلِ» است، قرآن مى‌گويد: إنَّ يَوْمَ الفَصْلِ كانَ مِيْقاتاً: «يوم الفصل وعده‌گاه (همگان) است» (نبأ- ١٧)، در آيات متعدد ديگرى از قرآن نيز همين تعبير درباره روز قيامت آمده است.

«فصل» در اصل به معناى جدايى دو چيز از يكديگر است و رزو قيامت از اين جهت يوم الفصل ناميده شده كه حق از باطل در آن روز جدا مى‌گردد، و هرگونه اختلاف به وسيله داورى خداوند بر چيده مى‌شود و صفوف نيكان و پاكان از بدان و آلودگان جدا مى‌گردد، به گفته مرحوم طبرسى» در «مجمع‌البيان» صورت اهل حق سفيد و نورانى و چهره اهل باطل سياه و ظلمانى خواهد بود. [١]

آيا با چنين نشانه‌هاى روشنى بازهم جايى براى اختلاف و نزاع در مسأله حق و باطل باقى مى‌ماند.

در اين آيه به شش گروه از پيروان اديان معروف كه در عصر نزول قرآن وجود داشته و در واقع مذاهب عمده را تشكيل مى‌داده‌اند اشاره شده است مى‌فرمايد: مؤمنان (مسلمين) يهود، صابئين (پيروان يحيى كه بر اثر انحرافاتى بعضى آنها را ستاره‌پرستان ناميده‌اند) نصارى (مسيحيان) و مجوس (زرتشتيان) و

[١]. مجمع‌البيان، جلد ٧، صفحه ٧٦.