پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٧ - ٣٨- يَوْمَ هُمْ بارِزُونَ

و از سوى ديگر انسان‌ها از قبرها بيرون مى‌ريزند و زمين آنچه را در دل دارد بيرون مى‌فرستد. (وَ اخْرَجَتِ الْارْضُ اثْقالَها). (زلزال ٢)

و از سوى سوّم نامه‌هاى اعمال انسان‌ها و امت‌ها گشوده مى‌شود و محتواى آنها در برابر همگان آشكار مى‌گردد: (وَ اذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْ‌). (تكوير ١٠).

دست و پاها و اعضاى بدن و حتى پوست تنها به سخن درمى‌آيند، فرياد مى‌كشند و افشاگرى مى‌كنند.

زمين و زمان سخن مى‌گويند، و گواهان اعمال، به اعمال انسان‌ها گواهى مى‌دهند، نه تنها اعمال انسان‌ها كه نيات و عقائد آنها نيز در آن روز همگى بر ملا مى‌شود. و به راستى روز رسوايى عجيبى براى بدكاران و روز افتخار بزرگى براى نيكوكاران است.

بايد توجه داشت كه‌ «تُبْلى‌» از ماده «بلاء» به معناى امتحان است، و از آن‌جا كه به هنگام آزمون، حقايق اشيا روشن مى‌شود، در اين‌جا به معناى آشكار شدن تفسير گرديده است.

در حديث «معاذ بن جبل» مى‌خوانيم، مى‌گويد: «از رسول خدا پرسيديم منظور از «سرائر» كه بندگان خدا در آخرت به آن آزمايش مى‌شوند چيست؟ فرمود: سرائر شما، اعمال شماست، همچون نماز و روزه و زكات و وضو و غسل جنابت و هر واجب ديگر، زيرا اعمال همه پنهان است، انسان ممكن است بگويد نماز خوانده‌ام و نخوانده باشد، و بگويد وضو گرفته‌ام و نگرفته باشد، اين است معناى آشكار شدن اسرار نهان در آن روز»! [١]

البتّه بايد توجه داشت آنچه در حديث شريف فوق آمده است به صورت بيان مثال‌هايى از اين حقيقت كلى است، وگرنه آيه شريفه تمام «عقائد» و «نيات» و «اعمال انسان‌ها» را اعم از نيك و بد شامل مى‌گردد.

و از اين‌جا روشن مى‌شود كه بسيارى از شخصيت‌هاى كاذبى كه بر اثر پنهان كارى در اين دنيا به وجود آمده، در برابر طوفان محشر بر باد مى‌رود، و رسوايى عظيمى جاى آن مى‌نشيند، و چه عجيب است سقوط اين گونه افراد خوش ظاهر بد باطن از اوج عزّت و آبرو به قعر درّه مذلت و رسوايى؟

و چه زيباست آبروى شكوهمند مؤمنان مخلص و بى‌ريا كه رابطه خاص خود با خدا را در اين جهان پنهان داشتند و در آن روز آشكار مى‌شود و بر تخت عزت و عظمت مى‌نشينند!

[١]. مجمع‌البيان، جلد ١٠، صفحه ٤٧١.