پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤١ - زنده شدن زمينهاى مرده را ديديد، رستاخيز همينگونه است؟!

الْأَرْضَ خاشِعَةً فَاذا انْزَلْنا عَلَيْهَا الْماءَ اهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ).

«كسى كه آن را احيا كرده، همو زنده كننده مردگان است، كه او بر همه چيز تواناست» (انَّ الَّذى احْياها لَمُحْيِى الْمَوْتى‌ انَّهُ عَلى‌ كُلِّ شَى‌ءٍ قَديرٌ).

ديگر اين‌كه تعبير از زمين‌هاى مرده به‌ «خاشِعَةً» مى‌كند و به گفته «الميزان» زمين خشك و خالى از گياه در اين‌جا به شخص فقير و بى‌بضاعتى تشبيه شده كه گرفتار ذلت و حقارت است، و پس از نزول باران به كسى كه گويى مال فراوانى به دست آورده، و بهترين لباس‌ها را در تن كرده و با قامتى صاف و كشيده و پر نشاط به حركت درآمده، به گونه‌اى كه در صورتش آثار نعمت نمايان است. [١]

نكته ديگرى كه مى‌توان از اين تعبير استفاده كرد يك درس اخلاقى است و آن اين‌كه همان‌گونه كه زمين خاشع و خاضع مشمول رحمت الهى مى‌شود، و آن همه آثار و بركات و نمو و نشاط پيدا مى‌كند، بندگان خاشع و خاضع نيز از رحمت واسعه او برخوردار گشته، شكوفه‌هاى علم و ايمان و تقوا بر صفحه وجودشان ظاهر مى‌شود.

در ششمين آيه باز همين مسأله (با تعبير تازه‌اى) مطرح شده است، ضمن اشاره به چگونگى نزول باران مى‌فرمايد: «خداوند همان كسى است كه بادها را فرستاد تا ابرها را به حركت درآوردند، سپس آن را به سوى سرزمين مرده‌اى مى‌رانيم، و با آن زمين را بعد از مرگش زنده مى‌كنيم»: (اللَّهُ الَّذى ارْسَلَ الرِّياحَ فَتُثيرُ سَحاباً فَسُقْناهُ الى‌ بَلَدٍ مَيِّتٍ فَاحْيَيْنا بِهِ الْارْضَ بَعْدَ مَوْتِها).

«رستاخيز مردگان نيز همين گونه است» (كَذلِكَ النُّشُورُ).

در حقيقت اين آيه هم دليلى است براى اثبات مبدأ، يعنى ذات پاك خداوند، و هم دليلى است براى معاد، آغاز آيه خداوند را به وسيله نظام دقيقى كه بر وزش بادها و حركت ابرها و آبيارى سرزمين‌هاى مرده و احياى آنها حاكم است معرفى مى‌كند، و پايانش اشاره زنده و پرمعنايى به مسأله معاد دارد، و با يك بيان دو هدف را نشانه‌گيرى مى‌كند.

جمله‌ «كذلك النشور» علاوه بر اين‌كه احياى انسان‌ها را به احياى زمين‌هاى مرده تشبيه مى‌كند، مى‌تواند

[١]. الميزان، جلد ١٧، صفحه ٤١٩.