ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٨١ - نتيجهء آياتى كه در اين مبحث مطرح شده است

٨ - ( وَإِذا رَأَيْتَهُمْ تُعْجِبُكَ أَجْسامُهُمْ وَإِنْ يَقُولُوا تَسْمَعْ لِقَوْلِهِمْ كَأَنَّهُمْ خُشُبٌ مُسَنَّدَةٌ يَحْسَبُونَ كُلَّ صَيْحَةٍ عَلَيْهِمْ هُمُ الْعَدُوُّ فَاحْذَرْهُمْ قاتَلَهُمُ الله أَنَّى يُؤْفَكُونَ ) [١] ( و هنگامى كه آنها را مى بينى اجسام آنان را به شگفتى وامى دارد و اگر آنان سخن بگويند . بسخن آنان گوش فرا مى دهى ، گوئى آنان چوبهاى خشك و نصب شده‌اند ، هر فريادى را كه متوجه آنان شود گمان ميكنند : دشمن است ، از آنان احتياط و پرهيز كن ، خدا آنانرا بكشد . تا كجا به زورگوئى و تباهى ادامه خواهند داد ) .
نتيجهء آياتى كه در اين مبحث مطرح شده است در آيات مورد بحث چند نوع از دخالت قطب ذاتى در ارتباط با واقعيات بيان شده است : نوع يكم - دخالت معلومات رسمى انسان در بارهء پديده‌هاى معمولى كه الگوها و جهت خاصى براى انسان تعيين ميكنند و در نتيجه در پديده‌هاى استثنائى همان معلومات آن پديده‌ها را مطابق واقعيت نشان نمى دهند ( آيه شمارهء ١ و ٢ و ٦ ) در آيهء ( ١ ) باز بودن چشمان اصحاب كهف و برخى حركات غير اختيارى آنان ، نمايش زندگى مى داد در صورتى كه آنان بخواب رفته بودند .
نوع دوم - دخالت فعاليتهاى باريك و دقيق روانى در نمودهايى از وسايل طبيعت كه موجب دگرگونى و تصرف در درك و مشاعر بيننده بوجود مى آورد ، مانند سحر و جادو ( آيهء شمارهء ٣ ) .
نوع سوم - دخالت تمايلات و آرمانها در كردار و انديشه كه آنها را مطلوب واقعى نشان مى دهد . تمايلات و آرمانهاى قدرت محورى و خودپرستانهء ستمكاران همهء كارها و تفكرات آنها را رنگآميزى مى نمايد ، آنان همهء كارها و تفكرات خود را منطقى و شايسته تلقى ميكنند . حتى در صدد فلسفه بافى

[١] المنافقون آيهء ٤ .