ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٠٨ - شناخت در امتداد سالهاى عمر انسانى

آغاز خود را شروع ميكنند ، چرا فقط صفحهء سفيد درون انسانها است كه مبدل به ابن سيناها و فارابىها مى گردد سئوالاتى ديگر مانند خندهء پسيكولوژيك طفل نوزاد و اشتياق به شناخت واقعيات كه اين اشتياق با پيشرفت تدريجى رشد شعله ورتر مى گردد . و همچنين پيگيرى دائمى از قانون حاكم بر دو قلمرو طبيعت و انسان ، اگر چه انسان با مقدار كمى از تفسير قانونى پديده‌هاى انسانى و طبيعى آشنائى پيدا كند ، با اين حال اعتقاد به شمول كلى قانون در دو قلمرو انسان و جهان داراى ريشه‌هاى پيش از تجربه ( آپريورى ) ميباشد .
در قرآن مجيد بعضى از آيات مى گويد : آدمى در موقع ورود به اين دنيا چيزى نمى داند . مانند ١ - ( وَالله أَخْرَجَكُمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ لا تَعْلَمُونَ شَيْئاً ) [١] ( و خداوند شما را از درون شكمهاى مادرانتان بيرون آورده است ، در حالى كه چيزى نمى دانيد . ) در مقابل اين نوع از آيات ، مواردى در قرآن ديده مى شود كه اشاره به تعلم انسان پيش از قرار گرفتن در مسير طبيعى حيات مى نمايد . مانند .
٢ - ( وَعَلَّمَ آدَمَ الأَسْماءَ كُلَّها ) [٢] ( و خداوند به آدم [ و اولاد او ] همهء اسماء را تعليم نمود ) . و بدانجهت كه خداوند مى خواست حكمت آفرينش آدم و نسل او را براى ملائكه توضيح دهد ، معلوم مى شود كه نسل آدم نيز از نوعى از شناخت آن اسماء كه عبارتست از حقايق برخوردار مى باشند بهره مند است ، زيرا سؤال ملائكه فقط در بارهء خلقت آن آدم شخصى نبوده است .
٣ - ( وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلى أَنْفُسِهِمْ أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ قالُوا بَلى شَهِدْنا ) [٣] ( و هنگامى كه پروردگار تو از پشتهاى فرزندان آدم نسل آنان را گرفته و آنانرا بر خودشان شاهد قرار داد كه آيا من پروردگار شما نيستم گفتند : بلى ما شاهد بر خويشتن شديم ) . اگر چه مورد

[١] النحل آيهء ٨٧
[٢] البقرة آيهء ٣١
[٣] الاعراف آيهء ١٧٢