ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٠٩ - آيا رشد جسمانى و توقف و نزول آن با فعاليتهاى مغزى و روانى رابطهء مستقيم دارد

اين آيه فقط درك و دريافت خداوندى و شهادت به ربوبيت او است ، ولى لوازم و مختصات چنين دريافت و شهادتى يك عده معلومات است كه فرزندان آدم مى بايد آنها را داشته باشند . مگر اين كه چنين احتمال داده شود كه مقصود از گرفتن نسل اولاد آدم و مخاطب ساختن آنان بوسيلهء عقل و وجدان است كه در جريان رشد طبيعى مغز و روان انجام مى گيرد . همچنين بعضى از آياتى كه كلمهء تذكر را بكار برده است كه يكى از معانى شايعهء آن بياد آوردن ميباشد و لازمهء بياد آوردن اينست كه حقايقى در درون انسانى وجود دارد كه بوسيلهء تبليغ پيامبران و تعليم و تربيتهاى معمولى بياد آورده ميشوند . اين مسئله در مبحث تذكر و آيات مربوط به آن مطرح شده است ، لطفا مراجعه شود .
آيا رشد جسمانى و توقف و نزول آن با فعاليتهاى مغزى و روانى رابطهء مستقيم دارد بطور طبيعى و معمولى آغاز رشد مغزى و روانى در دوران كودكى با آغاز جسمانى رابطهء مستقيم دارد . ولى اين به آن معنى نيست كه هر اندازه كه رشد جسمانى قويتر و عالىتر بوده باشد ، بالضروره رشد فعاليتهاى مغزى و روانى نيز بايد قويتر و عالىتر بوده باشد . آنچه كه مشاهده مى شود اين است كه دو نوع رشد در حالات طبيعى و معمولى بموازات هم حركت ميكنند بطورى كه توقف و نزول رشد جسمانى مستلزم توقف و نزول رشد مغزى و روانى نيز ميباشد .
مسئله اى كه قابل توجه است اينست كه فعاليتهاى مغزى و روانى با شروع دوران توقف رشد جسمانى و حتى با شروع دوران نزول كه حد اكثر از چهل سال به بعد كاملا طبيعى است ، به رشد و پيشرفت خود ادامه مى دهد ، ورزيدگىهاى منطقى و تفكرات عقلانى و انديشه‌هاى مثمر و حتى اكثر اكتشافات و بارقه‌هاى سازنده پس از طى دوران رشد جسمانى بجريان مى فتند . نبوغ بزرگترين نوابغ علمى و هنرى و سياسى و نظامى و مديريتها و همچنين رفتارهاى عالى اخلاقى