ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٠٣ - نتيجهء دوم - در آيات قرآنى تاكيد شديدى روى شناخت عوامل سقوط تمدنها و اجتماعات شده است

نتيجهء پنجم
نتيجهء پنجم - در آيهء شمارهء ٥ بمطلبى بسيار با اهميت اشاره شده است كه بايد بطور جدى مورد توجه قرار بگيرد و آن اينست كه اگر انسانها در روى زمين و در سرگذشت انسانها و علل اعتلاء و سقوط آنان بررسى و دقت كافى داشته باشند ، تعقل و شنوائى آنان در بارهء واقعيات پيشرفت خواهد كرد . اين همان عقل تجربى است كه موجب بروز و افزايش دانشها و بينشهاى جديد مى شود .
شناخت چهرهء رياضى جهان
شناخت چهرهء رياضى جهان يكى از دلايل اعجاز قرآن كه متأسفانه كمتر مورد توجه قرار مى گيرد ، آياتى است كه چهرهء رياضى جهان را براى ما بيان مى دارد .
بيان چهرهء رياضى جهان در آن دوران ظلمت مطلق و جهالت همه گير و در آن سرزمينى كه اصلا انديشه اى بنام انديشهء محاسبه وجود نداشته از كسى كه هيچ درسى نخوانده است . اعجازيست بسيار روشن . براى درك اين اعجاز دو چيز شرط است : شرط يكم - اطلاع كافى از وضع عمومى شبه جزيرهء عربستان در آن دوران و آگاهى كامل از زندگى ابتدائى پيامبر اسلام .
شرط دوم - بى غرض بودن و داشتن وجدان و انصاف و دورى از اصول قالبگيرى شده براى تاريخ شناسى . از جمله آياتى كه چهرهء رياضى جهان را براى ما بيان مى دارد : ١ - ( وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُه وَما نُنَزِّلُه إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ ) [١] ( هيچ چيزى وجود ندارد مگر اين كه منابع آنها در نزد ما است و ما نمى فرستيم آنرا مگر با اندازهء معلوم ) .

[١] الحجر آيهء ٢١ .