ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٣٥ - ترجمهء خطبهء سى و يكم

اما تشبيه پستى و پليدى مردم رذل و پست و تبهكار را به حيوانات بىعقل و بىاختيار و بىوجدان ممكن است موجب اين اشتباه شود كه صفات پست حيوانات مى تواند توضيح دهندهء كامل پستىها و پليدىها و رذالتهاى مردم رذل و پست بوده باشد . اين اشتباه را با توجه دقيق به تنوع بىشمار و عمق پليديهاى آدم با داشتن عقل و اختيار و وجدان مى توان مرتفع ساخت . اشقياى بشرى با آگاهى يا با امكان بدست آوردن آگاهى و حد اقل با امكان بهره بردارى از اختيار و وجدان كه قطعا مى تواند آنانرا تا حد ملكوت فرشتگان بالا ببرد دست به آدمكشى و خونخوارى و حقكشى و ظلم در اشكال بىشمار آن مى برد . مقايسهء انسانهاى پست با حيوانات براى محسوس ساختن ناچيزترين نمونه اى از اوصاف رذل و وقاحتهاى آنان مى باشد ، و الا اين دو موجود بهيچ وجه قابل مقايسهء حقيقى نمى باشند . چگونه مى توان شير درنده را كه پس از سير شدن براه خود مى رود ، با جنايتكاران حرفه اى مقايسه نمود كه اگر تمام مردم روى زمين را بكشند ، خم به ابروى خود نمى آورند و لذت مى برند و سپس با تمام بيحيايى نام خود را قهرمان هم مى نامند تشبيه طلحه به گاو بجهت كبر و نخوتى است كه در او بوده است . جمله اى كه عمر بن الخطاب در تعيين اعضاى شورى در بارهء طلحه گفته است ، مى تواند اشاره اى باين صفت بوده باشد . جملهء بعدى أمير المؤمنين علتى است براى اتصاف طلحه به آن صفت كه مى فرمايد : يركب الصّعب و يقول هو الذّلول ( او سوار كار بسيار دشوار مى شود و مى گويد : اين كار ناچيز و رام است ) ٥ ، ٧ و لكن الق الزّبير فأنّه الين عريكة ، فقل له : يقول لك ابن خالك عرفتنى بالحجاز و انكرتنى بالعراق ( و لكن زبير را ملاقات كن ، زيرا او طبيعتى نرمتر دارد و باو بگو :