ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٣١ - ٤ - شخصيت انسان در مسير ساخته شدن

خود محورانه ، دقيقترين و ظريفترين كارها را مى تواند انجام بدهد ، آيا آن مغز نمى تواند بفهمد كه انديشه و بهره بردارى از هوش مى تواند با هدفگيرى عاليترى مانند خدمت به همنوع و برقرارى عدالت و جدى نمودن قيافهء حق در برابر باطل و محاسبهء جدى در بارهء جهان هستى نه قيافهء بازيگرانه در يك صحنهء بازيگرى بنگرد ٤ - شخصيت انسان در مسير ساخته شدن اين حقيقت كه شخصيت آدمى قابل ساخته شدن است و مى تواند تدريجا با محاسبات عقلانى و وجدانى در بارهء هدفهاى تكاملى ساخته شود ، براى هيچ انسان شناسى قابل ترديد نيست و احتياجى به گفتگو هم ندارد . بحث در اينست كه راه اين تكاپو چيست آيا راه اين تكاپو آن قدر سنگلاخ و خارستان است كه حركت در آن امكانناپذير است نه هرگز . اولا چنانكه مى دانيم « بهترين دليل بر امكان يك شيئى وقوع همان شيئى است » وقتى كه شما در يك زمين درخت تنومندى را مى بينيد كه روئيده و سركشيده و با شاخه‌ها و شكوفه‌هاى انبوهش ميوهء فراوانى آورده است . معنائى ندارد كه بپرسيد آيا روئيدن درختى در اين زمين امكان دارد يا نه زيرا دليلى روشنتر و محسوستر و قاطعتر از روئيدن درخت در آن زمين كه با حس آن را مى بينيد ، قابل تصور نيست . در بحث ما سرگذشت تاريخ بشرى روشنترين و قاطعترين دليل را با وجود عينى كاروانيان ابراهيمى كه در عين حال كه در اقليتاند ، ولى داراى جدىترين قيافهء انسانى مى باشند نشان داده است .
با مشاهدهء تاريخى اين كاروانيان « حيات معقول » ، پرداختن به اصطلاح بافىها و چون و چراهاى حرفه اى نتيجه اى جز تلف كردن بيهودهء انرژى مغزى ببار نمى آورد . پس آنچه كه لازم است پيدا كردن راه صحيح براى اين ساخته شدن است . اولا بايد بدانيم كه پيدا كردن اين راه بسيار دشوار است و بسيار آسان .
بسيار دشوار است ، زيرا آن طور كه « حيات طبيعى محض » تمايلات حيوانى طبيعى ما را اشباع مى نمايد و ما را سخت سرگرم خود مى سازد تحول از موقعيت