ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٠ - نتيجهء دهم - در مسير انسان شدن و تحصيل روشنائى هدايت ، تاريكيهاى انسان نماهاى ديگر شما را از حركت باز ندارد

< شعر > خلق را تقليدشان بر باد داد اى دو صد لعنت بر آن تقليد باد < / شعر > هيچ هدفى جز اين ندارد كه مى خواهد ما را با اصل حيات بخش « من هستم » آشنا بسازد و ما را به دستور خداوند هستى بخش متوجه بسازد كه مى فرمايد : ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لا يَضُرُّكُمْ ) ( بر شما باد شخصيت خودتان ، متوجه استقلال شخصيت خود باشيد ، اگر شما هدايت يافتيد ، باكى از ضلالت ديگران نداشته باشيد ) .
نتيجهء يازدهم
نتيجهء يازدهم - اگر براى شما حقيقت روشن گشته است ، اگر واقعيات مربوط به زندگى مادى و معنوى براى شما آشكار شده است ، همهء آنها را در اختيار ديگران قرار بدهيد ( آيهء شماره ١٣ و ١٩ ) حيله گرى و دغل - بازى راهى به واقعيات ندارد . اگر براى شما اثبات شده است كه آنچه را داريد واقعيت است ، هيچ چيزى را از آن واقعيت مخفى ننمائيد .
نتيجهء دوازدهم - خداوند متعال وسايل و ابزار هدايت را در معرض شناخت و بهره بردارى انسانها قرار مى دهد ، ولى آنان را به هدايت و كمال مجبور نمى سازد
نتيجهء دوازدهم - خداوند متعال وسايل و ابزار هدايت را در معرض شناخت و بهره بردارى انسانها قرار مى دهد ، ولى آنان را به هدايت و كمال مجبور نمى سازد ( آيهء شمارهء ١٤ ) خداوند با طرق گوناگون حجت و برهان را براى مردم مطرح ميكند ، ولى هرگز براى وصول به خيرات و كمالات كسى را اجبار نمى كند . زيرا انسانيت انسان با اختيار تحقق پيدا ميكند ، نه با اجبار . هنگامى كه در تعريف اختيار دقت مى كنيم كه عبارتست از « نظارت و سلطهء شخصيت به دو قطب مثبت و منفى كار » بخوبى در مى يابيم كه فعاليت براى رشد شخصيت بايد مستند به انتخاب بهترين هدفها با بهترين راهها بوده باشد و اين انتخاب با اجبار سازگار نمى باشد . بهمين جهت است كه فرق ميان روشنائىهايى كه بطور جبر نصيب انسان مى گردد و آن روشنائىهايى كه با تلاش آزادانه بدست مى آيد از نظر ارزش و عظمت قابل مقايسه با يكديگر نمى باشند .