( مكانيكى ) نسبت به جهان را نمى توان تنها در زمينهء علم محض نگه داشت ، بنا بر اين ، مبناى عقلانى در مورد شناخت ماشينى بشر ارزش خود را از دست داده است . « بايد بگوييم شناخت ماشينى بشر از ديدگاه ماشينى كه او را به دندانه‌هاى چرخ ماشينى در آورده است هرگز و در هيچ يك از نقاط تاريخ مبناى عقلانى نداشته است تا در دوران ما ارزش خود را از دست بدهد . انسان حتى در طول تمامى قرون و اعصار از آغاز تاريخ معرفت بشرى در ما قبل دوران نگرشهاى علمى و فلسفى رسمى در بارهء وضع روانى و معنوى خود اطلاع داشته و از داشتن بعد خودآگاهى و آزادى و اختيار و احساس تكليف و وظيفه در فوق انگيزه‌هاى مادى آگاهىهايى را از خود نشان داده است . متأسفانه معمولا هنگامى كه بشر در يك موضوع خود را خيره مى كند و در آن فرو مى رود مانند ماديات ، همهء موضوعات ديگر را ناديده مى گيرد و گويى اصلا چنان موضوعاتى وجود ندارند اين اسارت و به دام افتادن كه اغلب افراد انسانى را گرفتار نموده است و همچنين متقابلا قدرت و تلاش براى آزادى از آن ، هيچ اختصاصى به ديروز و امروز و فردا ندارد . و بقول مولوى :
< شعر > رگ رگ است اين آب شيرين و آب شور در خلايق مى رود تا نفخ صور < / شعر > لذا ، بهتر اينست كه بجاى اين جمله « بنا بر اين بهتر است بجاى مبناى عقلانى در مورد شناخت ماشينى بشر ارزش خود را از دست داده است » اين طور نوشته شود كه : « امروزه بار ديگر بشر متوجه شده است كه عقلانى تلقى كردن شناخت ماشينى بشر از طرف سودجويان و سلطه طلبان بر بشريت تحميل شده و حتى متأسفانه متفكران را نيز به انحراف كشانده بود ، و اين يك تلقى و تلقين غلط بوده و مستند به حقايق و واقعيات نبوده است . » ١١ - « بر همين اساس ارزشهاى انسانى در اين ديدگاه جديد علمى به ارزشهايى بسط مى يابد كه با ارزشهاى پذيرفته شده در فرهنگهاى پيشين سازگارى دارند .
ما در چهار چوب پندارهاى مشترك انسانها كه در سايهء پيشرفتهاى علمى و فرهنگى اخير حاصل شده است مى توانيم آينده اى را تصور كنيم كه در آن انسان خواهد توانست زندگى با عظمت و هماهنگ با محيط زيست خود داشته باشد . « اگر صاحبنظرانى كه اين بيانيه را در و انك اور كانادا صادر نمودند بجاى اين