الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٦٦ - تركيب بيت ابو الطيب
معلوم، فعل و فاعل.
فاء: عاطفه.
ادخلوها: فعل امر، حاضر، جمع، مذكر، فعل و فاعل و مفعول.
خالدين: اسم فاعل، جمع، مذكر، ثلاثى مجرّد، حال است از فاعل « ادخلوها » .
قوله: و اذ قال موسى لقومه الخ: آيه (٦٧) از سوره بقره.
تجزيه و تركيب
اذ: اسم، ظرف زمان ماضى، متعلق به « قال » .
قال: فعل ماضى، مفرد، مذكر، غائب، ثلاثى مجرد، از باب نصر، ينصر، اجوف واوى، معلوم، متعدى.
موسى: فاعل براى قال و رفعش مقدّر است.
لام: حرف جرّ، عامل، مبنى.
قوم: مجرور به « لام » ، متعلق به « قال » .
ه: ضمير، متصل مجرور، مضافاليه.
انّ: بكسر همزه، از حروف مشبهة بالفعل، عامل نصب و رفع، مبنى بر فتح.
اللّه: اسم براى « انّ » .
يأمر: فعل مضارع، مفرد، مذكر، غائب، ثلاثى مجرّد، از باب نصر، ينصر، معلوم، متعدى، مهموز الفاء، خبر براى « انّ » فعل و فاعل و جمله « انّ » با اسم و خبرش مفعول است براى « قال » .
كم: ضمير، متصل، منصوب، مفعول اوّل براى « يأمر » .
ان: بفتح همزه و تخفيف نون، از حروف ناصبه، عامل، مبنى بر سكون.
تذبحوا: فعل مضارع، جمع، مذكر، حاضر، ثلاثى مجرّد، از باب منع، يمنع، معلوم متعدى، منصوب به « ان » ، فعل و فاعل، در تأويل مصدر، مفعول دوّم براى