الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٦٥ - تركيب بيت ابو الطيب

قوله: انتهى: يعنى انتهى كلام ابى على الفارسى.

قوله: لان المعنى حينئذ: كلمه « حينئذ » يعنى حين كون « اىّ » شرطيه.

قوله: الذى يراد به النفى: ضمير در « به » به استفهام راجع است و مقصود از « استفهامى كه مقصود از آن نفى باشد» استفهام انكارى است.

قوله: لانّ له الصدر: ضمير در « له » به ظرف راجع است.

مؤلف گويد:

صدارت ظرف باعتبار مضاف يعنى كلمه « اىّ » مى‌باشد.

قوله: على حذف العائد: مقصود از « عائد » ضمير رابط بوده كه از صفت به موصوف راجع است.

قوله: و اتّقوا يوما لا تجزى نفس: آيه (٤٨) از سوره بقره.

تجزيه و تركيب‌

اتّقوا: فعل امر، جمع، مذكر، حاضر، معلوم، متعدّى ثلاثى مزيد، باب افتعال، فعل و فاعل.

يوما: اسم، مفعول براى « اتّقوا » ، موصوف.

لا تجزى: فعل مضارع منفى، مفرد، مؤنث، غائب، معلوم، ثلاثى مجرّد، متعدّى، صفت براى « يوما » و رابط در آن كلمه « فيه » است كه محذوف مى‌باشد.

نفس: فاعل است براى « لا تجزى».

قوله: و هى حال مقدّره: حال مقدّره آنستكه زمان حال استقبال باشد.

قوله: طبتم فادخلوها خالدين: آيه (٧٣) از سوره زمر.

تجزيه و تركيب‌

طبتم: فعل ماضى، جمع، مذكر، حاضر، ثلاثى مجرّد از باب ضرب، يضرب، لازم‌