مثالهاى زيباى قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١٣ - ١ عفّت سرمايهاى بس بزرگ

اراده، عامل اصلى افعال و كردار!

بدون شك عوامل و زمينه هايى، مثل خانواده، جامعه و محيط، نوع حكومت‌ها و فراهم بودن زمينه‌هاى اطاعت يا گناه، همه در سعادت يا شقاوت انسان نقش دارند؛ امّا هيچ يك از عوامل مذكور انسان را مجبور به انتخاب راهى برخلاف اراده‌اش نمى‌كند.

از مثال‌هاى سه گانه‌اى كه در اين سوره آمده است- مخصوصاً مثال مربوط به حضرت آسيه و مريم عليها السلام- مى‌فهميم كه اراده عامل اصلى افعال و كردار و اعتقادات است.

آسيه ثابت كرد كه اگر انسان در سخت‌ترين شرايط و نامساعد ترين زمينه‌ها قرار گيرد؛ ولى اراده‌اش بر تقوا و ايمان به خداوند محكم باشد، موفّق خواهد شد؛ همان گونه كه از سرگذشت همسر حضرت لوط و نوح عليهما السلام نيز فهميديم كه اگر انسان اراده‌اى محكم و استوار نداشته باشد، با بهترين و مناسب‌ترين زمينه‌ها نيز عاقبت به خير نمى‌شود.

بنابراين، آيات فوق جواب محكمى است به كسانى كه معتقد به جبر هستند و به روشنى دلالت دارد بر اين كه علّت اصلى و نهايى تمامى سعادت‌ها و شقاوت‌ها، اراده خود انسان است.