مثالهاى زيباى قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٥٥ - شرح و تفسير

مثل كسانى است كه قبل از آنها بودند و كفّاره اعمالشان را پرداختند و اكنون نيز در عذابى دردناك به سر مى‌برند. خلاصه اين كه، يهود بنى النّضير را به قومى كه قبل از آنها وجود داشتند و به كيفر اعمالشان رسيدند تشبيه مى‌كند.

مفسّران در اين كه اين قوم چه كسانى بوده‌اند دو احتمال داده‌اند:

١- منظور همان مشركان مكّه است كه در جنگ بدر به كفير اعمالشان رسيدند.

منافقين، مشركان مكّه را تحريك به جنگ كردند، آنها به ميدان جنگ بدر آمدند و شكست خوردند و مجبور به عقب نشينى شدند. يهود بنى النّضير نيز به سرنوشت آنها دچار خواهد شد.

٢- منظور طايفه يهود بنى قينقاع است كه به تحريك منافقين بر عليه مسلمانان جنگيدند و از مسلمانان شكست خوردند و محبور شدند مدينه را ترك كنند.

اى يهود بنى النّضير! سرنوشت بنى قينقاع در انتظار شماست.

مثال دوم:

«كَمَثَلِ الشّيْطانِ اذْ قالَ لِلِانْسانِ اكْفُرْ فَلَمَّا كَفَرَ قالَ انى بَرِى‌ءٌ مِنْكَ انى اخافُ اللَّهَ رَبَّ الْعالَمينَ»

- مثال اوّل براى يهوديانى بود كه به تحريك منافقان تحريك مى‌شدند؛ و اين مثال، براى خود منافقان است كه يهود را تحريك مى‌كنند؛ به عبارت ديگر، اين مثال براى محرّك است و مثال قبل براى تحريك شدگان. به هر حال خداوند مى‌فرمايد: مثل منافقين- كه يهوديان را تحريك مى‌كنند- مثل شيطان است كه انسان را تحريك مى‌كند و او را به كفر وبى دينى دعوت مى‌كند؛ امّا همين كه اوضاع را نامناسب مى‌بيند، انسان تحريك شده را در وسط ميدان رها نموده و فرار مى‌كند!

طان گاهى از اوقات به شكل انسان در مى‌آيد و او را مى‌فريبد [١] كه به چند نمونه آن اشاره مى‌شود:

الف: در جنگ بدر شيطان به شكل انسان در آمده بود و مشركان را تحريك‌

[١] مرحوم علّامه مجلسى بحث مفصّلى در اين زمينه دارد، علاقه‌مندان به بحارالانوار، جلد ٦٠، صفحه ٢٨٣ به بعد مراجعه كنند.