مثالهاى زيباى قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤١ - شرح و تفسير

نور مى‌كند؟ و ... «يا مَنْ فِى الْبِحارِ عَجائِبُهُ! [١]»

خلاصه اين كه، چرا اعمال كفّار مانند ظلماتى است كه درون درياى موّاج وجود دارد، آن هم در اعماق تاريك درياهايى كه نور طبيعى به آن نمى‌رسد؟

اين امر دو علّت دارد؛ يكى عمق زياد دريا و ديگرى موج‌هاى دريا. موج‌ها باعث شكست نور و مانع عبور نور به عمق دريا مى‌شود؛ بنابراين، هم عمق دريا و هم موج‌هاى متعدّدى كه بر سطح درياست مانع نفوذ نور به عمق دريا مى‌شود؛ علاوه بر همه اين ظلمت‌ها، ابرهاى بارانى نيز آسمان را تاريك كرده است؛ ابرهاى باران‌زا معمولًا متراكم هستند [٢]، برخلاف ابرهاى ديگر كه تراكم آن كمتر و نفوذ نور در آن راحت‌تر است.

«ظُلُماتٌ بَعْضُها فَوْقَ بَعْضٍ اذا اخْرَجَ يَدَهُ لَمْ يَكَدْ يَريها»

- خلاصه اين كه، در اين دريايى كه اعمال كفّار به آن تشبيه شده است، تمام عوامل ظلمت و تاريكى جمع شده است و تاريكى در آن موج مى‌زند. شب تاريك و ابرهاى متراكم باران زا كه مانع عبور نور است و ظلمت اعماق دريا و امواج سهمگين و متعّدد كه باعث شكستن نور مى‌باشد، ظلمت و تاريكى وحشتناكى را ايجاد مى‌كند. ظلمت بر ظلمت و تاريكى بر تاريكى، به گونه‌اى كه اگر انسانى در اين تاريكى دست خود را جلوى چشمش بياورد؛ حتّى در فاصله نزديك نيز قادر به ديدن آن نيست! در حالى كه انسان در تاريكى شب معمولًا دست خود را مى‌بيند. «وَ مَنْ لَمْ يَجْعَلِ اللَّهُ لَهُ نُوراً فَما لَهُ مِنْ نُورٍ»- منشأ و منبع همه نورها خداوند است و طبعاً هركسى خواهان نور باشد بايد از آن منبع نور استفاده كند، به اين جهت در پايان آيه مى‌فرمايد: «كسى كه خداوند براى او نورى قرار ندهد، نورى نخواهد داشت».

[١] اين جمله زيبا، قسمتى از دعاى پر عظمت جوشن كبير است، كه حاوى هزار اسم از اسماء الهى است!

[٢] اين مطلب اشاره به روايتى از اميرالمؤمنين، على بن ابيطالب عليه السلام است كه ابرها را دو قسم مى‌شمرد؛ حضرت در اين روايت، كه كلمه ٤٧٢ از كلمات قصار نهج‌البلاغه است، مى‌فرمايد: «الّلهمّ اسقنا ذلل السحاب دون صعابها؛ بار خدايا! به وسيله ابرهاى رام به ما باران عنايت كن، نه به وسيله ابرهاى سركش!»