مثالهاى زيباى قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٦٣ - شرح و تفسير

شرح و تفسير

لَوْ انْزَلْنا هذَا الْقُرْآنِ عَلى جَبَلٍ لَرَأَيْتَهُ خاشِعاً مُتَصَدِّعاً مِنْ خَشْيَةِاللَّهِ‌

اگر اين قرآن را بر كوه‌ها نازل مى‌كرديم، كوه‌ها در مقابل جاذبه قوى قرآن سرتعظيم فرود مى‌آوردند و از خشيت و ترس خداوند متلاشى مى‌شدند!

آرى! اگر قرآن بر كوهها نازل مى‌شد، كوهها را متلاشى مى‌كرد امّا اين انسان ناآگاه كه از دولب مبارك پيامبر صلى الله عليه و آله تلاوت قرآن را مى‌شنود، و به آواى روحبخش وحى الهى نه يك بار و دو بار، بلكه بيست و سه سال گوش مى‌كند؛ ولى در قلب سخت‌تر از سنگ او اثر نمى‌كند!

در تفسير اين آيه شريفه، دو نظريّه وجود دارد:

١- نخست اين كه اگر كوه‌ها عقل و هوش داشتند و قابليّت درك و فهم مى‌داشتند آنگاه قرآن را بر آنها نازل مى‌كرديم، در مقابل قرآن خاشع مى‌شدند؛ بنابراين، آيه مذكور يك قضيّه شرطيّه براى تنبّه و بيدارى انسان است، مبنى بر اين كه تو كه عقل و هوش دارى، چرا در مقابل قرآن سر تعظيم فرود نمى‌آورى! [١]

٢- ديگر اين كه آيه شريفه قضيّه شرطيّه نيست بلكه يك حقيقت است؛ زيرا تمام موجودات عالم (هر موجودى به تناسب ظرفيّت خويش) درك و احساس دارد. [٢] اين معنى در آيات متعدّدى از قرآن مجيد، از جمله آيه اوّل سوره تغابن، آمده است؛ خداوند در اين آيه شريفه مى‌فرمايد:

يُسَبِّحُ لِلَّهِ ما فِى السَّمواتِ وَ ما فِى الارْضِ لَهُ الْمُلْكُ وَ لَهُ الْحَمْدُ وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَىْ‌ءٍ قَديرٌ

آنچه در آسمان‌ها و زمين است، براى خدا تسبيح مى‌گويند؛ مالكيّت و حكومت از آن اوست و ستايش از آنِ او و او بر همه چيز تواناست!

اگر موجودات، عقل و درك متناسب خودشان نداشته باشند كه تسبيح خدا معنى‌

[١] مجمع البيان، جلد ٩، صفحه ٢٦٦.

[٢] مجمع البيان، جلد ٩، صفحه ٢٦٦