مثالهاى زيباى قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٥ - ٤ ارزش علم و دانش

«وَ تِلْكَ اْلَامْثالُ نَضْرِبُها لِلَّناسِ وَ ما يَعْقِلُها الَّا اْلعالِمُونَ؛ اين‌ها مثال‌هايى است كه ما براى مردم مى‌زنيم، و جز دانايان آن را درك نمى‌كنند.»

يعنى شخص فصيح و بليغ بايد سخنانش را به مقتضاى حال بگويد، اگر سخن از سستى و ضعف يك موجودى چون معبود بت پرستهاست، بايد مثالى بزند كه نشانگر ضعف و سستى است و چه مثالى بهتر از مثال به تار عنكبوت مى‌تواند ضعف و سستى بت‌ها را نشان دهد؟!

٤ ارزش علم و دانش‌

در دو جاى آيات گذشته بر علم و دانش تكيه شده است:

نخست در متن مثال، درك شباهت بت‌ها به تار عنكبوت و بت پرستان به خود عنكبوت را منوط به علم و آگاهى كرده است‌

(لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ)

. و ديگر در پاسخ به اعتراض مشركان كه چرا خداوند بزرگ به حيوانات ضعيف و ناتوانى چون پشه و عنكبوت مثال مى‌زند، آمده است: تنها دانشمندان و اهل علم علّت آن را درك مى‌كنند (وَ ما يَعْقِلُها الَّا الْعالِمُونَ).

مفهوم اين دو جمله اين است كه قرآن مجيد همه جا تكيه بر علم و دانش مى‌كند و مخاطبان اصلى قرآن، عالمان و آگاهان و متفكّران هستند، هر چند اين كتاب عزيز براى همه انسان‌ها مفيد و قابل استفاده است.

بنابراين، هرچه ظرفيّت علمى انسان بالاتر رود، بهره او از قرآن بيشتر خواهد شد.

علم و دانش آن قدر در دين ما اهمّيّت دارد كه سرآمد و غايت تمام فضائل شمرده شده است‌ [١] و به عنوان يكى از اعمال شب قدر- كه شب دعا و دنيايش و راز و نياز و توبه مى‌باشد- سفارش شده است. [٢]

[١] ميزان الحكمة، باب ٢٨٣١، حديث ١٣٣٣٠.

[٢] مصباح المنير، صفحه ٣٩٥.