مجموعه رسائل در شرح احاديثي از کافي - سلیمانی آشتیانی، مهدی؛ درایتی، محمد حسین - الصفحة ٣٧٧ - ديگر آداب نماز

كه حكايت اعتماد بر خواب در امر اذان و اقامه كه از اجلى و اظهر شعائر ملّت و اعظم آداب نمازى است كه ستون دين آن حضرت عليه السلام است بسى دور از قبول عقل سليم و خلاف طريقه مستقيمه شرع قويم است. و اين روايت عبداللَّه نمى‌تواند بود مگر خواب پريشان يا افسانه كه وضع نموده باشند آن را.

و چه نيكو فرموده شيخ ابوالقاسم محقق رضى اللَّه تعالى عنه در مقام استهزاء به اين قول شنيع كه روايت به ما رسيده‌[١] كه در شب معراج وقتى كه رسيد پيغمبر صلى الله عليه و آله به بيت المعمور[٢] حاضر شد نماز پس اذان گفت حضرت جبرئيل عليه السلام و اقامه گفت و پيش ايستاد رسول اللَّه صلى الله عليه و آله، پس صف زدند ملائكه و پيغمبران در پشت سر آن حضرت عليه السلام.

و اين روايت اشعار به اين دارد كه اذان و اقامه به وحى الهى و قرارداد جناب بارى باشد، چه پر بعيد است كه مستند روح الامين در كارى كه به آواز بلند كند در حضور ملائكه مقرّبين و انبياى مرسلين رؤياى عبداللَّه زيد يا عمر خطاب باشد، نه امر نافذ خالق كريم و تدبير متقن داناى حكيم الذى لا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَ لا نَوْمٌ وَ هُوَ بِكُلِّ امرٍ عَليمِ‌[٣].

و امّا فصول اذان بنابر روايت مشهوره ميانه علماء رضى اللَّه تعالى عنه‌[٤] پس هيجده فصل است به اين تفصيل:

چهار مرتبه اللَّه اكبر، و تفسير اين پيش مذكور شد،

[١]. الكافي، ج ٣، ص ٣٠٢.