مجموعه رسائل در شرح احاديثي از کافي - سلیمانی آشتیانی، مهدی؛ درایتی، محمد حسین - الصفحة ١١٧ - فعاليت هاى اجتماعى

عتبات عاليات مشرف شد و دو سال نيز در كربلاى معلى‌ به تدريس پرداخت و پس از آن به جهت كسالت و بيمارى به ايران آمد و مجدداً به مشهد رفت و تا پايان عمر در آنجا ماند.

آية اللَّه آشتيانى، عالمى متعبد و متقى و نسبت به اهل بيت عصمت و طهارت عليهم السلام بسيار شيفته و با اخلاص بود. در تمام اعياد و وفيات، در منزلش مراسم برگزار مى‌كرد و با وجود كهولت سن و بيمارى، از مردم و علما پذيرايى مى‌كرد و گاهى خود نيز مديحه سرائى مى‌كرد. توسلش بسيار بود و همچون پدرگراميش، هر روز به زيارت جامعه كبيره و ارتباط با اهل بيت عليهم السلام مداومت داشت. محضرى شيرين و اخلاقى لطيف و كلامى دلنشين داشت و در محفل درسش در مشهد و كربلا و تهران، تعداد زيادى از فضلا پرورش يافتند.

فعاليت‌هاى اجتماعى‌

زمانى كه زمزمه مشروطه خواهى در ايران برخاست و مخالفان حكومت استبدادى به تكاپو در آمدند، شيخ مرتضى آشتيانى، توجه بيشترى به مسائل سياسى نشان داد و به صف هواداران اصلاحات سياسى پيوست. مدتى پيش از صدور فرمان مشروطه، در نامه‌اى كه به مظفرالدين شاه نوشت، ضمن اشاره به اوضاع نابسامان كشور و ناتوانى گارگزاران حكومت، ضعف نظام سياسى را گوشزد كرد و از شاه خواست، چاره جويى كند. در بخشى از اين نامه نوشت:

امروز اصلاح امور و انتظام رشته منقصمه جهات مملكت را، منحصر به اعاده معدوم و اقامه قيامت كبرى مشروطه مى‌دانم و ... استدعاى عاجزانه از حضور مبارك همايونى ... مى‌نمايم كه توجهى فرموده، و مرضِ عمومى مهلكِ مملكت را، كه علاج آن مشهود دعاگو شده، كه منحصر است به اعمال ترياق مشروطيت و اجراى قانون اساسى به اصدار دست‌خط آفتاب نمط بر اقامه مجلس شوراى ملى، صادر شود[١].

[١].« تقاضاى مشروطيت»، حسين محبوبى اردكانى، يغما، س ٢٩، ش ٤، ص ٢٤٠.