فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٣٧٩ - امام مجتبى(عليه السلام) و جبهههاى جنگ

سرانجام پس از فعاليت ها و نيز سخنرانى هاى جمعى از ياران امام، گروهى در اردوگاه «نُخَيْلَة» گرد آمدند كه از چهار هزار نفر تجاوز نمى كردند وامام ناچار شد باز سخنرانى مجددى فرمايد وگروه ديگرى را به اردوگاه اعزام كند.

اين وقايع، حاكى از سايه افكنى يك نوع خستگى و افسردگى بر سپاه امام بود و هرگز چنين سپاهى نمى توانست در جبهه جنگ فاتح و پيروز شود.

ثانياً: اعضاء سپاه امام بسيار ناهماهنگ وغير منسجم بود واز عناصر بسيار متضاد تشكيل يافته بود، عناصرى كه هركدام براى خود هدفى داشت. سپاه امام را عناصر زير تشكيل مى داد:

١. ياران راستين امام على(عليه السلام) و حضرت مجتبى(عليه السلام) كه تا سرحد جان آماده نبرد و پيكار بودند.

٢. خوارج، اين گروه به دليل دشمنى با معاويه در سپاه امام شركت كرده بودند، نه براى دوستى با امام مجتبى(عليه السلام)ودر حقيقت مخالف هر دو نفر بودند، هر چند عداوت آنان با معاويه بيشتر بود.

٣. افراد سودجو و دنياطلب كه براى منافع مادى خود در سپاه امام شركت كرده بودند و اگر منافع خويش را در جهت مخالف مى ديدند قطعاً صدو هشتاد درجه تغيير جهت داده و عليه امام به مبارزه برمى خاستند.

٤. افراد شكاك و دو دل كه هنوز حقانيت امام مجتبى(عليه السلام) بر آنان ثابت نبود و طبعاً در ميدان نبرد از خود فداكارى ودليرى نشان نمى دادند.

٥. گروهى كه تنها به دليل حضور رئيس قبيله خود در ركاب امام، در سپاه حضرت مجتبى(عليه السلام)شركت كرده بودند و اگر رئيس قبيله از طريق تطميع و يا