فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٢٤٦ - ٤ اعتقاد به «بدا»

تقدير الهى، از روز نخست، قطعى و يك نواخت نيست كه بشر اسير آن باشد، بلكه مى تواند تقديرى را جايگزين تقدير ديگر كند. فرض كنيد جوان نادانى است كه با كشيدن سيگار و استعمال مواد مخدر ومشروب سرنوشت خود را به گونه اى رقم زده است كه همگان از پيامد كارهاى او آگاهيم، ولى او مى تواند اين سرنوشت را عوض كند. و در پناه ايمان به خدا و تقوا و پاكدامنى و پرهيزگارى موجبات خوشبختى دنيا و آخرت خود را فراهم سازد.

فردى كه با گناه سرنوشت خود را دوزخى كرده، چون راه توبه و مغفرت باز است، مى تواند با توبه اين سرنوشت را عوض كند. نيز فرض كنيد اگر تقدير الهى اين بوده كه جوانى در برهه اى از عمر خود به بلايى گرفتار آيد، ولى او با پرداخت صدقه، اين سرنوشت را عوض مى كند، در همه اين موارد، ما كلمه «بدا» را به كار مى بريم. يعنى دگرگون ساختن تقديرى با تقدير ديگر و جانشين ساختن آينده اى به جاى آينده ديگر.

مفسران اسلامى در تفسير آيه (يمحُوا اللهُ ما يشاءُ ويثبت وعِندَه أُمّ الكتاب)[١] روايات فراوانى نقل كرده اند كه رسول خدا فرموده است: صدقه و اعمال نيك، سرنوشت را عوض مى كند زيرا تقدير نخست، تقدير لازم و حتمى نيست كه حتماً انسان با آن زندگى كند، بلكه تقدير اول، محصول اعمال و كردارى بوده و تقدير دوم محصول اعمال و كردارى ضد اعمال نخستين است. بشر مى تواند با سرنوشت دوم، سرنوشت نخست را عوض كند. اين واقعيت «بدا» است و قرآن و احاديث بر حقانيت آن، گواهى مى دهند. حالا معناى «بَدا لله»(براى خدا آشكار شد) چيست؟ در آينده درباره آن توضيح مى دهيم.