فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٥٧٣ - ١ يعقوبى مؤلف كتاب «البلدان»

شيعه و دانش جغرافيا

در اين مورد ما به فشرده گويى پرداخته و دو اثر ارزشمند از دو جهان گرد شيعى را نام مى بريم:

١. يعقوبى مؤلف كتاب «البلدان» متوفاى حوالى ٢٩٢هـ 

احمد بن ابى يعقوب بن واضح، مشهور به «يعقوبى» و احياناً «ابن واضح الاخبارى»، نخستين دانشمند جغرافى دان است كه در پرتو جهانگردى، در اين موضوع دست به تأليف زده است. وى در آغاز كتاب خود به نام «البلدان» مى نويسد:

«من در عنفوان جوانى، و تندى ذهنم، به دانستن اخبار بلاد و مسافت ميان هر سرزمين تا سرزمين ديگر علاقه مند بودم و در پى آن رنج بردم; چه در آغاز جوانى پا به سفر نهادم، سفرهاى من پيوسته گشت و دور ماندنم(از وطن) ادامه يافت; پس چنان بودم كه هرگاه به مردى از آن بلاد برخوردم، وى را از وطنش و شهرش پرسش مى نمودم; و آنگاه كه ميهن و جايگاه خود رابراى من مى گفت، او را از همان سرزمينش پرسش مى كردم. و در نتيجه نامهاى كشورها و استانها و ناحيه ها را ذكر كردم و همچنين آنچه را در هر كشورى است از شهرها و اقليمها و ناحيه ها و هر كه از قبايل عرب و طوايف عجم در آن سكونت گزيده و بر آن غالب است و در آنجا سرورى دارد; و نيز مسافت ميان سرزمينها و شهرها و آنكه از فرماندهان سپاهيان اسلام، كه آن جا را گشوده است، و تاريخ آن كه در چه سال