فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٤٣٢ - امام چرا ولايتعهدى را پذيرفت؟

امام چرا ولايتعهدى را پذيرفت؟

اين مطلب را مى توان از دو راه تحليل نمود:

١. امام ولايتعهدى را با همان شروطى پذيرفت كه امام مجتبى(عليه السلام)صلح با معاويه را پذيرفت ولذا مى بينيم يكى از شروط را اين قرار مى دهد كه مسئوليت هيچ امرى را نخواهد پذيرفت وهيچ عزل ونصبى به او مربوط نخواهد بود.واز اين طريق، پذيرفتن مقام را پذيرشى صورى قلمداد مى كند كه آثار ساختگى آن برهمگان آشكار شود.

٢. اگر پيشنهاد دوم را امام نمى پذيرفت، تهديد به قتل ومرگ مى شد، بلكه قتل امام، آن هم بدون اينكه موجى درجامعه بر ضد حاكم وقت پديد آورد قطعى مى شد، به گواه اينكه وقتى امام از پذيرفتن مقام ولايتعهدى پوزش طلبيد، مأمون به امام گفت: «عمر بن خطاب شورا را درميان شش نفر قرار داد ويكى از اعضاى شورا جد تو على بود وضمناً دستور داد كه هر كس از قبول آن خود دارى كند كشته شود، شما هم ناچاريد كه آنچه رامن مى خواهم بپذيرى واز آن گريزى ندارى»[١].

اتفاقاً در زمان خود امام اين سئوال مطرح بود وكراراً به او مراجعه كرده وسئوال مى كردند.وقتى محمّد بن عرفه، از امام انگيزه پذيرش ولايتعهدى را پرسيد، امام فرمود:«جدم امير مؤمنان عضويت شورا را پذيرفت»[٢].

ونيز وقتى ريّان بن الصلت ازامام پرسيد كه چرا ولايتعهدى را پذيرفتى؟