در سرزمين تبوک(تفسير سوره توبه) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢١٣ - پاسخ قرآن در اين باره

آنان در راه خدا جنگ مى كنند، مى كشند و كشته مى شوند. بهشت وعده محققى است كه در تورات و انجيل و قرآن به آنها داده شده است، چه كسى است كه از خدا به پيمان خود وفادارتر باشد؟ و اين است كاميابى بزرگ».

توضيح آيات مورد بحث

آيه پنجاهم، متضمن گفتار و تصور خام منافقان است و دو آيه بعدى در حقيقت به منزله پاسخ وابطال گمان آنهاست. از آن جا كه منافقان در باطن، دشمنان اسلام بودند و از ترس به اسلام تظاهر مى نمودند، از اين جهت پيروزى مسلمانان در جبهه هاى جنگ، آنان را غمگين مى ساخت و از لطمه و خسارت هايى كه بر مسلمانان وارد مى شد بسيار مسرور مى گشتند. اين مطلب از لابه لاى سخنان و نگاه هاى مرموزشان هويدا مى گشت و مقصود از جمله (يَقُولُوا قَدْ أَخَذْنا أَمْرَنا مِنْ قَبْلُ): «مى گويند ما احتياط خود را كرده ايم» اين است كه ما به وسيله ترك جهاد و ماندن در مدينه احتياط و پيش بينى خود را كرده ايم; احتمال دارد كه منظور اين باشد از آن جا كه مشركين عرب مى دانند كه ما با آنها همراز هستيم و اسلام ما جز تظاهر چيز ديگرى نيست از اين رو اگر آنها پيروز شوند، حزب منافق از خطرهاى جانى و مالى مصون خواهد ماند و مقصود از جمله (قَدْ أَخَذْنا أَمْرَنا):«ما احتياط خود را كرده ايم» اين است كه ما علاقه خود را به مشركين رسانيده ايم.

پاسخ قرآن در اين باره

قرآن در مقابل پندار پوچ منافقان به دو پاسخ اشاره مى نمايد: ١. در ابتدا قانونى كلى و ناموسى عمومى و غير قابل تغيير را به گوش جهانيان و بالأخص حزب