در سرزمين تبوک(تفسير سوره توبه) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٨٨ - عوامل احساسى آيات جهاد

٣. شفاى قلوب مؤمنان

آن چه بيش از همه مجاهدان اسلام را به سوى جهاد تحريك مى كند دو جمله زير است:

الف) (وَيَشْفِ صُدُورَ قَوْم مُؤْمِنينَ);

«نبرد كنيد تا خدا به وسيله شما سينه مجروح گروهى از افراد با ايمان را شفا بخشد».

ب)(وَيُذْهِبْ غَيْظ قُلُوبِهِمْ).

«جهاد نماييد تا خدا بدين وسيله، آتش خشم آنان را فرو نشاند».

يعنى هنوز قلوب گروهى از افراد با ايمان جريحه دار است و سينه آنان از خشم و غضب مالامال است. جهاد شما در راه خدا، مرهم سينه مجروح و مايه فرو نشستن خشم آنها خواهد بود. و در پايان آيه پانزدهم، يكى از اصول و معارف اسلامى را يادآور مى گردد كه هنوز درهاى توبه به روى مشركان باز است، چنان كه مى فرمايد:(وَيَتُوبُ اللّهُ عَلى مَنْ يَشاءُ).

ميان جامعه اسلامى و افراد مشرك قرابت و همبستگى هايى وجود داشت. چه بسا اين همبستگى، گروهى از افراد با ايمان را، كه هنوز پيوند خويشاوندى در نظر آنان محترم تر از وظيفه الهى و مذهبى بود، بر آن مى داشت كه، در راه جهاد با آنان سستى ورزند و به جاى اين كه با مسلمانان همراز گردند، مشركان را همراز خود برگزينند. از اين جهت قرآن به اين گروه هشدار مى دهد و مى فرمايد:

(أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تُتْرَكُوا وَلَمّا يَعْلَمِ اللّهُ الَّذِينَ جاهَدُوا مِنْكُمْ...);

«آيا شما تصور مى كنيد كه خداوند شماها را به حال خود واگذار خواهد نمود و مجاهد را از غير مجاهد باز نخواهد شناخت و گروهى را كه جز خدا و پيامبر و مؤمنان، رازدارى ديگر اتّخاذ نكرده اند، از گروهى كه نقطه مقابل آنان هستند، جدا نخواهد نمود».