در سرزمين تبوک(تفسير سوره توبه) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٣٠٥ - تفرقه بينداز و حكومت كن

٤. (وَإِرْصاداً): كمين گاهى براى ابوعامر است كه محارب خدا و پيامبر اوست. اگر چه منافقان ادعا دارند كه غرض دينى در اين كار دارند، لكن آنها دروغ مى گويند.

آن گاه خداوند پيامبر را از اين كه در آن جا نماز بر پا دارد، نهى مى نمايد و مى فرمايد: مسجد قبا از روز اول بر اساس تقوا بنا شده و غرضى دينى آن را به وجود آورده است و هدف نمازگزاران آن جا، تقوا و پرهيزكارى است و هدف منافقان از اين مسجد، ضد هدف هاى دينى است و در تشبيه مسجد منافقان به (شفا جرف هار) يعنى لب سيلگاهى كه در حال ريختن است، منتهاى بلاغت و شاهكار ادبى به كار رفته است.

در سرزمين شن زارى كه سيلاب جارى مى شود شن هاى كنار رودخانه همراه آب سيل شسته مى شود و قشر نازكى از شن، كه زير آن خالى است، در سطح بالا قرار مى گيرد و با فشار مختصرى و با تندبادى فرو مى ريزد; يعنى قدرت منافقان و پايدارى اين مسجد در برابر قدرت هاى مادى و معنوى مسلمانان و عنايت پيوسته خداوند، مانند ساختمانى است كه بر لب چنين پرتگاهى ساخته شود كه ناگهان ساكنان آن و خود خانه در آتش دوزخ فرو مى ريزند، چنان كه مى فرمايد:(فَانْهارَ بِهِ فِى نارِ جَهَنَّمَ).

آن گاه، براى مأيوس كردن پيامبر از ايمان منافقان در آيه ١١٠ تذكر مى دهد كه وجود اين بنا، تا روز مرگ مايه ترديد قلوب آنان است و مقصود از بريده شدن قلوب در اين آيه، همان مرگ و جان دادن است.

تفرقه بينداز و حكومت كن

جمله فوق مَثَل مشهورى است و در زبان عربى جمله اى به همين مضمون نيز هست كه مى گويد:«فَرِّقْ تَسُد». نتيجه هر دو جمله يكى است و آن اين كه